Uzależnienie od zakupów – objawy, przyczyny oraz leczenie

Uzależnienie od zakupów we współczesnym społeczeństwie to coraz poważniejszy problem. Zakupy stały się nie tylko sposobem na zdobycie potrzebnych przedmiotów, ale są często także formą rozrywki, relaksu i sposobem na poprawę nastroju. Jednak dla niektórych osób, zakupy mogą przerodzić się w obsesję, prowadząc do poważnych konsekwencji dla zdrowia psychicznego, problemów finansowych oraz kłopotów w relacjach międzyludzkich. Kiedy zakupy stają się obsesją? Kiedy możemy mówić o uzależnieniu od zakupów?

Kobieta cierpiąca na uzależnienie od zakupów

Zakupoholizm – co to jest i skąd się bierze?

Uzależnienie od zakupów, zwane również zakupoholizmem, to stan, w którym osoba traci kontrolę nad swoimi zakupami i nie może powstrzymać się przed ich dokonywaniem, nawet wówczas, jeśli prowadzi to do negatywnych skutków. Osoby uzależnione od zakupów często wydają znaczne sumy pieniędzy na zbędne rzeczy. Zakupoholizm jest problemem, który dotyka wiele kobiet i mężczyzn na całym świecie, a jego rozwój może być złożonym procesem, który obejmuje różnorodne czynniki psychologiczne, społeczne i ekonomiczne. Jednym z kluczowych aspektów tego procesu jest rosnące znaczenie konsumpcjonizmu w kulturze współczesnej. Reklamy bombardują nas każdego dnia, prezentując nam coraz to nowsze produkty i obiecując nam szczęście, spełnienie i status społeczny poprzez ich posiadanie. Ciągłe naciskanie na konsumpcję może sprzyjać rozwojowi zakupoholizmu, ponieważ osoby podatne na wpływ reklam mogą zacząć utożsamiać posiadanie z atrakcyjnością oraz wzmacniać w ten sposób swoje poczucie własnej wartości. Łatwy dostęp do kredytów i zakupów internetowych dodatkowo sprzyjają rozwijaniu się tego problemu. Ponadto, osoby doświadczające na co dzień wzmożonego stresu, zmagające się z depresją, niskim poczuciem własnej wartości mogą używać zakupów jako sposób na ucieczkę od problemów lub wykorzystywać je do chwilowego podniesienia nastroju. Tak powstaje uzależnienie od zakupów.

Uzależnienie od zakupów – objawy

Osoby cierpiące na zakupoholizm często wykazują szereg charakterystycznych objawów. Są to:

  • Doprowadzanie do problemów finansowych, zaniedbywanie budżetu domowego. Przez ciągłe wydawanie pieniędzy na zbędne zakupy, może dojść do sytuacji, w której osoba uzależniona nie jest w stanie uregulować podstawowych wydatków.
  • Ukrywanie realnych kosztów wydanych na zakupy. Osoba uzależniona może naginać rzeczywistość lub całkowicie ukrywać poniesione wydatki, aby uniknąć konfrontacji z bliskimi.
  • Zapożyczanie się. Jak już wspomniano, nadmierne i impulsywne zakupy prowadzą do zadłużeń i problemów finansowych, przez co osoby uzależnione zaczynają pożyczać pieniądze od bliskich lub biorą kredyty.
  • Poświęcanie dużej ilości czasu na zakupy, zaniedbywanie swoich codziennych obowiązków z pwoodu robienia zakupów.
  • Ukrywanie zakupionych rzeczy przed bliskimi.
  • Doświadczanie uczucia euforii podczas zakupów, ale także poczucia winy czy wstydu po dokonaniu zakupów.
  • Niemożność zaprzestania kupowania nowych rzeczy, pomimo składanych sobie lub innym osobom obietnic, że już „koniec z zakupami”.
  • Regularne kupowanie rzeczy, których się nie potrzebuje, kupowanie w nadmiarze. Jest to jeden z najbardziej widocznych objawów uzależnienia od zakupów. Zakupy realizowane są nawet wówczas, gdy osoba nie ma na nie wystarczających środków finansowych.

Występowanie kilku lub większości tych objawów może wskazywać na obecność zakupoholizmu u danej osoby. Należy podkreślić, że rozpoznanie i zrozumienie objawów zakupoholizmu jest kluczowe dla skutecznego leczenia tego uzależnienia.
Warto dodać, że objawy zakupoholizmu mogą się różnić w zależności od indywidualnych cech i sytuacji życiowej osoby dotkniętej tym zaburzeniem. Niektórzy zakupoholicy mogą koncentrować się na zakupach określonych produktów, takich jak ubrania czy kosmetyki, podczas gdy inni mogą kupować różnorodne przedmioty bez konkretnych preferencji.

Uzależnienie od zakupów – skutki

Zakupoholizm może mieć poważne skutki zarówno dla zdrowia psychicznego, jak i stanu finansowego, a skutki te mogą być dotkliwe dla samej jednostki oraz dla jej otoczenia. Oto kilka głównych skutków tego zaburzenia:
1. Problemy finansowe. Jednym z najbardziej oczywistych skutków zakupoholizmu są problemy finansowe. Ciągłe wydawanie pieniędzy na niepotrzebne przedmioty prowadzi do narastającego zadłużenia, braku oszczędności oraz trudności w regulowaniu codziennych wydatków. Osoby uzależnione od zakupów często popadają w długi, co może prowadzić do utraty stabilności finansowej.
2. Zwiększone ryzyko depresji i zaburzeń lękowych. Zmaganie się z zakupoholizmem generuje szereg trudnych emocji: poczucia winy, lęku, smutku, złości. Wiąże się ono z utratą poczucia wpływu na swoje życie. Ponadto doświadczanie skutków swoich decyzji zakupowych może prowadzić do chronicznego stresu. Wszystko to negatywnie wpływa na stan zdrowia psychicznego i może prowadzić do rozwoju depresji i / lub zaburzeń lękowych.
3. Problemy w relacjach z innymi ludźmi. Osoba uzależniona może ignorować potrzeby i oczekiwania swoich bliskich, aby spełnić swoje własne pragnienia związane z zakupami. Osoby cierpiące na zakupoholizm mogą stopniowo wycofywać się z relacji również dlatego, aby bliskie osoby nie były świadome skali i konsekwencji zakupów. Nadmierne zakupy, destabilizacja sytuacji finansowej rodziny, ukrywanie wydatków lub fałszowanie informacji o wydatkach, aby ukryć rozmiar swojego problemu stają się źródłem konfliktów, są powodem utraty zaufania w relacjach, stopniowego oddalania się.
4. Niskie poczucie własnej wartości. Kompulsywne zakupy często są używane jako sposób na poprawę poczucia własnej wartości i samopoczucia. Po chwilowym uniesieniu często przychodzi jednak poczucie winy i wstydu oraz krytykowanie siebie. Osoby uzależnione często czują się bezwartościowe lub niekompetentne z powodu niezdolności do kontrolowania swoich zachowań zakupowych, pomimo świadomości negatywnych konsekwencji tych działań.

Kogo najczęściej dotyczy zakupoholizm?

Uzależnienie od zakupów to problem, który może dotyczyć mężczyzn i kobiet, ludzi w różnym wieku, statusie społecznym i zawodowym. Niemniej jednak, istnieją pewne grupy ludzi, które są bardziej narażone na rozwój zakupoholizmu niż inne.
Młodzi konsumenci stanowią jedną z grup szczególnie podatnych na zakupoholizm. W dzisiejszym społeczeństwie, gdzie media społecznościowe i kultura konsumpcji są powszechne, młodzi ludzie często narażeni są na presję rówieśników i reklamy, które promują posiadanie nowych i modnych przedmiotów jako sposób na osiągnięcie sukcesu i akceptacji społecznej. To może prowadzić do impulsywnych i nadmiernych zakupów, które stają się sposobem na wyrażenie siebie i budowanie wizerunku.
Na rozwój zakupoholizmu szczególnie narażone są również osoby o niskim poczuciu własnej wartości, dla których kupowanie nowych rzeczy może stać się sposobem na zapełnienie wewnętrznej pustki oraz próbą poprawy samopoczucia. Kolejną grupą są osoby mające dostęp do znacznych środków finansowych. Możliwość łatwego wydawania pieniędzy na zakupy bez konsekwencji finansowych może sprzyjać nadmiernym zakupom, które prowadzą do zadłużenia i problemów finansowych.
Podsumowując, choć zakupoholizm może dotyczyć ludzi z różnych środowisk i grup wiekowych, istnieją pewne czynniki, które mogą zwiększać ryzyko jego rozwoju.

Uzależnienie od zakupów – leczenie

Zakupoholizm to zaburzenie zachowania, które może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, finansowych i społecznych dla jednostki. Jest on często bagatelizowany, bo np. „każdy czasami zbyt dużo wydaje”, ale w rzeczywistości to problem, który wymaga uwagi i leczenia. W dzisiejszym społeczeństwie, które promuje konsumpcjonizm i postrzega zakupy jako dobre rozwiązanie problemów („poczujesz się lepiej”), coraz więcej osób może znajdować się w pułapce kompulsywnego kupowania. Bez właściwej interwencji, wdrożenia odpowiednich metod samopomocy i leczenia, może to prowadzić do poważnych konsekwencji.

Jak sobie pomóc? Ustal realistyczny budżet. Sporządź plan budżetowy i trzymaj się go ścisłe. Określ, ile możesz sobie pozwolić na wydatki i trzymaj się tego limitu. Unikaj korzystania z kart kredytowych i kredytów, które mogą zachęcać do nadmiernych wydatków. Warto również, abyś zidentyfikował wyzwalacze i unikał ich. Rozpoznaj czynniki, które prowadzą do impulsywnych zakupów i staraj się unikać sytuacji, które mogą prowadzić do nadmiernych zakupów. Może to obejmować unikanie sklepów, przeglądanie stron internetowych z zakupami oraz ograniczenie czasu spędzanego na mediach społecznościowych. Warto również, abyś znalazł zdrowe sposoby regulowania emocji. Pomyśl, co być może już kiedyś się sprawdzało i Cię wspierało lub co nowego mógłbyś wypróbować. Mogą to być ćwiczenia fizyczne, medytacja, czytanie, kontakt z przyjaciółmi. Jeżeli różne metody samopomocy nie będą przynosiły spodziewanych rezultatów, rozważ konsultację ze specjalistą.

Psychoterapia jest jednym z głównych sposobów leczenia zakupoholizmu. Terapeuta może pomóc osobom zmagającym się z tym problemem w identyfikowaniu i modyfikowaniu szkodliwych wzorców myślenia i zachowań, które prowadzą do nadmiernego kupowania. Terapia może pomóc pacjentom zrozumieć korzenie ich kompulsywnych zachowań i wypracować skuteczne techniki samokontroli. Wsparcie grupowe również może okazać się skutecznym elementem leczenia zakupoholizmu. Grupy wsparcia lub terapia grupowa mogą zapewnić pacjentom wsparcie emocjonalne, zrozumienie i poczucie wspólnoty. Spotkania grupowe umożliwiają dzielenie się doświadczeniami, strategiami radzenia sobie i wzajemne wsparcie w trudnych chwilach.

Masz trudności i potrzebujesz wsparcia?

Podsumowanie

Uzależnienie od zakupów to poważny problem, niosący za sobą masę negatywnych skutków i konsekwencji. Choć może być trudny do zidentyfikowania, ważne jest, abyśmy zdawali sobie sprawę z jego istnienia i potencjalnych negatywnych skutków. Warto pamiętać, że istnieje pomoc dostępna dla osób cierpiących na zakupoholizm. Psychoterapeuta, który specjalizuje się w uzależnieniach może pomóc osobom uzależnionym od zakupów rozpoznać przyczyny uzależnienia i nauczyć je zdrowych strategii radzenia sobie z nim. Leczenie zakupoholizmu może być procesem długotrwałym i wymaga zaangażowania ze strony pacjenta, ale z determinacją, wsparciem i odpowiednimi narzędziami terapeutycznymi możliwe jest pokonanie go. Zachęcamy wszystkich, którzy czują, że zakupy kontrolują ich życie do poszukania pomocy i podjęcia kroków w kierunku zdrowego i zrównoważonego podejścia do konsumpcji. Praca nad leczeniem zakupoholizmu może być trudna, ale jest to krok w kierunku zdrowszego i bardziej satysfakcjonującego życia.

Mogą Cię także zainteresować inne nasze artykuły:
Dziecko podczas rozwodu – jak je wspierać? | (widokipsychoterapia.pl)

Osobowość unikająca – objawy, przyczyny, leczenie | Widoki – Twoja Psychoterapia (widokipsychoterapia.pl)

Odwiedź nas również na Facebooku: Widoki – Twoja Psychoterapia | Warsaw | Facebook
oraz Instagramie: Widoki – Twoja Psychoterapia • Psychoterapia Warszawa (@widoki_twoja_psychoterapia) • Zdjęcia i filmy na Instagramie

Obserwuj nas i bądź na bieżąco

Zobacz także

Terapia psychodynamiczna (Warszawa) to jedna z metod pomocy osobom doświadczających różnych trudności w swoim funkcjonowaniu i chcących lepiej poznać oraz zrozumieć siebie. Natura ludzka jest złożona – niemożliwe jest skonstruowanie jednej koncepcji opisującej i wyjaśniającej funkcjonowanie człowieka. Dlatego też istnieje wiele nurtów w psychoterapii. Każdy z nich różni się założonym celem, charakterem interakcji między psychoterapeutą […]

„Czuła Przewodniczka. Kobieca droga do siebie” Natalii de Barbaro to książka, która poruszyła tysiące kobiet. Liczba uczestniczek, założonej przez autorkę, grupy na Facebooku rośnie o kolejne setki z dnia na dzień. Czytelniczki opisują, jak bardzo treści zawarte w książce zmieniają ich życie. Rozpoznają w sobie Męczennicę, Potulną i Królową Śniegu. Większość chce rozwijać swoje Dzikie […]

Zaburzenia odżywiania to grupa poważnych zaburzeń psychicznych. Niektóre z nich, jeżeli są nieleczone, mogą prowadzić do znacznego osłabienia organizmu i wielu chorób. W ostatnich dwudziestu latach nastąpił znaczny wzrost liczby zachorowań na zaburzenia odżywiania. Związane jest to ze zmianami społeczno-kulturowymi, a w tym – promowaniem w mediach bardzo szczupłej sylwetki. W artykule przedstawiamy dwa rodzaje […]