Jak postępować z osobą z depresją? Praktyczny przewodnik dla bliskich

Depresja (zaburzenie depresyjne) to choroba z grupy zaburzeń nastroju, w której przez co najmniej dwa tygodnie utrzymują się obniżenie nastroju, utrata zainteresowań i zdolności odczuwania przyjemności oraz spadek energii, a dolegliwości te wyraźnie utrudniają pracę, naukę i codzienne funkcjonowanie. Według Światowej Organizacji Zdrowia (dane z 2023 roku) depresja dotyka około 280 milionów ludzi na świecie, czyli mniej więcej 5% dorosłych. To oznacza, że niemal każdy z nas zna kogoś, kto choruje – nawet jeśli o tym nie wie.

Czym jest depresja i jak nie przeoczyć objawów depresji u bliskiej osoby?

Depresja rzadko zaczyna się spektakularnie. Częściej wchodzi w życie po cichu: ktoś przestaje oddzwaniać, rezygnuje z treningów, coraz dłużej śpi albo przeciwnie – budzi się o czwartej rano i już nie zasypia. Bliscy widzą zmianę, ale tłumaczą ją przepracowaniem. Tymczasem depresja to coś więcej niż gorszy tydzień, a zwykły smutek od choroby odróżnia czas trwania, głębokość i wpływ na codzienność.

Kryteria diagnostyczne opisane w klasyfikacjach ICD-11 i DSM-5-TR (2022) wymagają, by objawy utrzymywały się niemal codziennie przez minimum dwa tygodnie. Do najważniejszych objawów należą:

• obniżenie nastroju – smutek, pustka, przygnębienie, u części osób zamiast smutku pojawia się drażliwość; nastrój bywa najgorszy rano,
• utrata zainteresowań i przyjemności (anhedonia) – to, co dawniej cieszyło, staje się obojętne,
• zmęczenie i brak energii – stałe poczucie zmęczenia, którego nie usuwa odpoczynek; chory mówi, że nie ma siły wstać z łóżka,
• zaburzenia snu i apetytu – bezsenność lub nadmierna senność, utrata apetytu albo objadanie się,
• spowolnienie psychoruchowe lub przeciwnie – niepokój i pobudzenie,
• zmienione myślenie – poczucie winy, niska samoocena, poczucie beznadziejności, trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
• myśli o śmierci – od biernych („lepiej, żeby mnie nie było”) po konkretne plany.

Depresja ma też twarz somatyczną. Bóle głowy, kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej czy ból brzucha bez uchwytnej przyczyny często prowadzą najpierw do internisty, a dopiero potem do specjalisty zdrowia psychicznego. W praktyce klinicznej zdarza się, że pacjent przez dłuższy czas leczy „żołądek” lub „kręgosłup”, zanim ktokolwiek zapyta go o nastrój i samopoczucie.

Jak depresja zmienia stan psychiczny, ciało i codzienność?

Depresja nie ogranicza się do smutku. Depresja zmienia stan psychiczny człowieka w kilku obszarach naraz: w sferze psychicznej pojawiają się obniżenie nastroju, lęk i poczucie pustki, w sferze poznawczej – spowolnione myślenie i trudności z pamięcią, a w ciele – zmęczenie, bóle i rozregulowany rytm dobowy. Dlatego depresja bywa nazywana chorobą całego organizmu, a nie tylko „głowy”.

Dla bliskich najbardziej widoczne są zmiany w codziennym życiu. Depresja sprawia, że pacjent wycofuje się z relacji, zaniedbuje pasje i obowiązki, a utrata energii utrudnia mu nawet proste czynności. Depresja odbiera też zdolność przeżywania przyjemności: ulubiony serial, spotkanie z przyjaciółmi czy wyjazd przestają cokolwiek znaczyć. W życiu zawodowym pierwszym sygnałem bywają trudności z koncentracją i narastające zaległości, w życiu rodzinnym – drażliwość i milczenie.

Czym depresja nie jest? Najczęstsze mity

Wokół choroby narosło wiele mitów, które utrudniają chorym sięgnięcie po pomoc. Oto te, z którymi depresja kojarzy się najczęściej:

• „Depresja to lenistwo.” Depresja jest zaburzeniem o podłożu biologicznym; badania obrazowe pokazują zmiany aktywności mózgu w obszarach odpowiadających za emocje i motywację.
• „Depresja dotyka tylko słabych.” Depresja występuje u sportowców, lekarzy, menedżerów i artystów – siła charakteru przed nią nie chroni.
• „Depresja zawsze ma powód.” Depresja może pojawić się w życiu, które z zewnątrz wygląda na udane.
• „Depresja to wyrok.” Depresja jest uleczalna, a większość pacjentów wraca do pełnej sprawności.
• „Kto mówi o samobójstwie, ten tego nie zrobi.” To nieprawda – wiele osób wcześniej sygnalizuje swoje zamiary.

Jakie są rodzaje depresji?

Słowo „depresja” obejmuje kilka różnych obrazów choroby, dlatego rozpoznanie zawsze powinien postawić specjalista. Najczęściej wymieniane rodzaje depresji to:

• depresja nawracająca – kolejne epizody choroby przedzielone okresami zdrowia; po pierwszym epizodzie ryzyko nawrotu szacuje się na około 50%,
• dystymia (uporczywe zaburzenie depresyjne) – łagodniejsze, ale utrzymujące się latami objawy depresyjne,
• depresja dwubiegunowa – epizod depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, w której występują też okresy manii lub hipomanii,
• depresja poporodowa i okołoporodowa – pojawia się w ciąży lub po porodzie,
• depresja sezonowa – powraca jesienią i zimą,
• depresja psychotyczna – ciężka postać z urojeniami lub omamami.

Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo różne zaburzenia nastroju wymagają odmiennego leczenia. Depresja dwubiegunowa wymaga innego leczenia niż depresja jednobiegunowa – same leki przeciwdepresyjne mogą w niej wywołać manię. Dlatego warto powiedzieć lekarzowi, jeśli bliski miewał okresy nienaturalnie podwyższonego nastroju, małej potrzeby snu i ryzykownych decyzji.

Skąd bierze się depresja?

Dawniej psychiatria dzieliła chorobę na depresję endogenną (biologiczną, „z wnętrza”) i reaktywną (po trudnych przeżyciach). Dziś wiadomo, że to uproszczenie. Depresja wynika z nakładania się wielu przyczyn: predyspozycji genetycznych, zmian w pracy mózgu i układu stresu, doświadczenia straty lub przemocy, przewlekłego napięcia, samotności, chorób somatycznych. Badania bliźniąt szacują odziedziczalność depresji na 30–40%, co oznacza, że geny zwiększają podatność, ale niczego nie przesądzają.

Współczesna nauka opisuje to modelem biopsychospołecznym. Depresja pojawia się wtedy, gdy podatność biologiczna spotyka się z obciążeniem, którego człowiek nie jest w stanie udźwignąć. U jednej osoby depresja rozwinie się po utracie pracy, u innej po narodzinach dziecka, a u jeszcze innej bez uchwytnego powodu. Brak widocznych przyczyn nie oznacza, że depresja jest „wymyślona” – oznacza tylko, że czynniki ryzyka rozwoju depresji nie zawsze widać z zewnątrz.

Depresja często współwystępuje z innymi problemami. Zaburzenia lękowe towarzyszą jej nawet u połowy pacjentów, a zaburzenia psychiczne związane z używaniem alkoholu utrudniają rozpoznanie, bo maskują obniżenie nastroju. Depresja zwiększa też ryzyko chorób serca i pogarsza przebieg cukrzycy, dlatego lekarz pyta o ogólny stan zdrowia, a nie tylko o emocje.

Do rozwoju depresji przyczyniają się również:

• wczesne doświadczenia – zaniedbanie lub przemoc w dzieciństwie,
• przewlekłe choroby – cukrzyca, niedoczynność tarczycy, choroby serca, przewlekły ból,
• nadużywanie alkoholu i innych substancji,
• inne zaburzenia psychiczne, zwłaszcza lęk uogólniony, napady paniki i PTSD,
• izolacja i brak wspierających relacji.

Depresja u dzieci, nastolatków i w ciąży

U dzieci depresja wygląda inaczej niż u dorosłych. Zamiast smutku częściej widać rozdrażnienie, wybuchy złości, spadek ocen, wycofanie z relacji z rówieśnikami, skargi na ból brzucha czy głowy. Nastolatek może zamykać się w pokoju i zarywać noce. Rodzice dzieci w takim stanie często słyszą, że „to tylko dojrzewanie” – jeśli jednak zmiana trwa kilka tygodni, warto skonsultować się z psychologiem dziecięcym lub lekarzem psychiatrii dzieci i młodzieży. Zaburzenia depresyjne u młodych ludzi rzadko mijają same, a wczesne rozpoczęcie terapii skraca czas trwania objawów.

Osobną sytuacją jest okres okołoporodowy. Według WHO około 10% kobiet w ciąży i 13% kobiet po porodzie doświadcza zaburzeń psychicznych, najczęściej depresji. Nieleczona choroba matki wpływa na jej zdrowie, przebieg ciąży i więź z dzieckiem, dlatego sygnałów nie wolno zbywać „baby bluesem”. O bezpiecznych sposobach leczenia w tym czasie decyduje lekarz psychiatra wspólnie z ginekologiem.

Jak rozmawiać z bliskim na temat depresji?

Temat depresji wciąż bywa w wielu domach tabu. Zaburzenia psychiczne kojarzą się ze wstydem, a rozmowa o nich – z niezręcznością. Tymczasem depresja nazwana po imieniu traci część swojej siły: chory przestaje ukrywać trudności, a rodzina przestaje się domyślać.

Wiele osób odkłada tę rozmowę, bo boi się, że powie coś nie tak. Tymczasem milczenie rani bardziej niż niezręczne słowa. Osoby cierpiące na depresję często są przekonane, że są ciężarem i nikogo nie obchodzą – samo pytanie „jak się naprawdę czujesz?” podważa to przekonanie, a świadome wspieranie osoby z depresją pomaga im poczuć się zauważonymi.

Z osobą chorą należy postępować delikatnie, ale bez udawania, że nic się nie dzieje. Wybierz spokojny moment i mów o tym, co widzisz, zamiast stawiać diagnozy: „Martwię się, bo od kilku tygodni prawie nie wychodzisz z domu” brzmi zupełnie inaczej niż „Ty chyba masz depresję”.

Co mówić, a czego unikać?

Pomagają zdania, które niosą akceptację i konkret:

• „Widzę, że jest ci ciężko. Jestem obok.”
• „Nie musisz mi niczego tłumaczyć. Mogę po prostu posiedzieć.”
• „To choroba, a nie twoja wina. Depresję się leczy.”
• „Pomogę ci znaleźć specjalistę i pójdę z tobą, jeśli chcesz.”

Szkodzą natomiast komunikaty, które bagatelizują lub zawstydzają:

• „Inni mają gorzej.”
• „Weź się w garść, wyjdź do ludzi.”
• „Masz wszystko, czego ci brakuje?”
• „Znowu zaczynasz?”

Dlaczego dobre rady nie działają? Depresja zmienia myślenie – zawęża je i zabarwia na czarno. Pacjent nie wybiera pesymizmu; jego mózg dosłownie gorzej przetwarza nagrodę i nadzieję. Zachęta „pomyśl pozytywnie” ma więc podobny sens jak prośba, by osoba ze złamaną nogą pobiegła szybciej. Znacznie więcej daje postawa zrozumienia: przyjęcie, że doświadczenia chorego są prawdziwe, nawet jeśli z zewnątrz wydają się niewspółmierne do sytuacji.

Warto też pamiętać, że chory może reagować oschle, odwoływać spotkania, nie odpisywać. To objaw, nie ocena waszej relacji. Depresja odbiera energię potrzebną do kontaktu z innymi ludźmi, a wstyd dodatkowo pogłębia izolację. Krótka wiadomość bez oczekiwania odpowiedzi („myślę o tobie, nie musisz odpisywać”) bywa cenniejsza niż długa rozmowa.

Dlaczego zrozumienie choroby zmienia relację?

Depresja wystawia na próbę nawet bardzo bliskie związki. Depresja sprawia, że chory mniej mówi, rzadziej się uśmiecha i unika bliskości, co partner łatwo odczytuje jako odrzucenie. Bez zrozumienia istoty choroby pojawiają się pretensje, a po nich wzajemne wycofanie. Badania nad tzw. wyrażanymi emocjami w rodzinie pokazują, że krytyka i wrogość ze strony najbliższych wiążą się z częstszymi nawrotami, a ciepło i akceptacja sprzyjają zdrowieniu.

Dlatego tak ważna jest wiedza. Kiedy rodzina wie, że depresja zniekształca myślenie, łatwiej jej nie brać do siebie słów w rodzaju „nic mnie nie cieszy” czy „zostawcie mnie”. Kiedy wie, że depresja jest chorobą nawracającą, łatwiej o cierpliwość przy gorszym tygodniu. Trochę zrozumienia dla ograniczeń chorego i trochę zrozumienia dla własnych granic to połączenie, które pozwala relacji przetrwać. W życiu pary czy rodziny depresja nie musi być końcem – bywa próbą, która uczy rozmawiać szczerzej niż wcześniej.

Myśli samobójcze – kiedy trzeba reagować natychmiast?

To najtrudniejsza część wspierania. WHO podaje, że każdego roku ponad 700 tysięcy osób na świecie odbiera sobie życie, a depresja należy do najsilniejszych czynników ryzyka. Dobra wiadomość: pytanie o myśli samobójcze nie podsuwa pomysłu. Przegląd badań opublikowany w 2014 roku w „Psychological Medicine” (Dazzi i współpracownicy) wykazał, że otwarte pytanie nie nasila takich myśli, a może wręcz przynieść ulgę.

Zapytaj więc wprost. Sygnały ostrzegawcze, które wymagają pilnej reakcji, to:

• mówienie o śmierci, byciu ciężarem, braku wyjścia,
• żegnanie się, rozdawanie rzeczy, porządkowanie spraw,
• gromadzenie leków lub szukanie sposobów odebrania sobie życia,
• nagły spokój po okresie głębokiego przygnębienia,
• nasilone picie alkoholu, ryzykowne zachowania.

W razie bezpośredniego zagrożenia nie zostawiaj bliskiego samego i dzwoń pod 112 albo jedź do najbliższej izby przyjęć szpitala psychiatrycznego – skierowanie nie jest potrzebne. Wsparcie można uzyskać także telefonicznie: całodobowo i bezpłatnie działa Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym (800 70 2222) oraz telefon zaufania 116 123, a dla dzieci i młodzieży numer 116 111. Forum Przeciw Depresji prowadzi Antydepresyjny Telefon (22 594 91 00), przy którym dyżurują lekarze psychiatrzy; godziny dyżurów warto sprawdzić na stronie fundacji. Ocena tendencji samobójczych to zadanie specjalisty – rolą bliskich jest doprowadzić do kontaktu z nim, a nie rozstrzygać samodzielnie, czy „on tylko tak mówi”.

Psychoterapia czy leki przeciwdepresyjne – jak wspierać bliskiego w leczeniu?

Depresja należy do zaburzeń, które leczy się skutecznie, ale większość chorych zgłasza się po pomoc późno. Powody są zwykle trzy: wstyd, brak energii i przekonanie, że „nic mi nie pomoże” – które samo jest objawem choroby. Tu rola bliskich bywa decydująca. Nie chodzi o nacisk, lecz o obniżenie progu: znalezienie nazwiska, zapisanie na termin, wspólną drogę do gabinetu i wspieranie w konkretnych sposobach radzenia sobie z depresją.

Do kogo się zgłosić?

• Lekarz psychiatra stawia rozpoznanie, wyklucza inne choroby, przepisuje leki i wystawia zwolnienie. Do psychiatry nie trzeba skierowania, także w ramach NFZ.
• Psychoterapeuta prowadzi psychoterapię, czyli regularne spotkania nastawione na zmianę sposobu myślenia, przeżywania i działania; na stronie ośrodka znajdziesz też informacje o formach psychoterapii i organizacji wizyt.
• Psycholog prowadzi diagnozę psychologiczną, konsultacje i poradnictwo; wizyta u psychologa bywa dobrym pierwszym krokiem, gdy nie wiadomo, od czego zacząć, a osoby z Warszawy mogą skorzystać z profesjonalnego wsparcia psychologicznego.
• Lekarz rodzinny może zlecić podstawowe badania (morfologia, TSH, witamina D, glukoza) i w lżejszych przypadkach rozpocząć leczenie; w razie potrzeby może też skierować do specjalisty, na przykład do psychologa w poradni na warszawskiej Woli.

Osoby, które nie wiedzą, do kogo się zwrócić, mogą skorzystać z konsultacji wstępnej. W ośrodku Widoki – Twoja Psychoterapia w Warszawie (szczegóły znajdziesz w zakładce kontakt do gabinetu psychologicznego) dostępna jest bezpłatna, 30-minutowa rozmowa ze specjalistką lub psychologiem, która pomaga dobrać terapeutę, nurt pracy albo formę wsparcia. Taka rozmowa bywa łatwiejsza do zaakceptowania dla kogoś, kto nie ma jeszcze gotowości na „prawdziwą terapię”.

Zaburzenia snu, zmęczenie i codzienne obowiązki – w czym realnie pomóc?

Depresja uderza w najprostsze czynności. Zrobienie zakupów, prysznic czy odebranie telefonu urastają do rangi wyprawy. Dla bliskich to bywa niezrozumiałe, bo z zewnątrz nie widać gipsu ani gorączki. Warto przyjąć, że zmęczenie w depresji jest realne i fizyczne, a nie symulowane.

Szczególną uwagę zwróć na sen. Zaburzenia snu dotyczą około trzech czwartych osób zmagających się z depresją i należą do objawów, które ustępują najpóźniej. Metaanaliza Baglioniego i współpracowników („Journal of Affective Disorders”, 2011), oparta na 21 badaniach długoterminowych, wykazała, że bezsenność mniej więcej dwukrotnie zwiększa ryzyko zachorowania na depresję. Zależność działa więc w obie strony: zły sen pogarsza nastrój, a obniżony nastrój rozregulowuje sen. Dlatego zaburzenia rytmu dobowego warto zgłaszać lekarzowi – poprawa snu często przyspiesza ustępowanie pozostałych objawów, podobnie jak inne elementy skutecznego leczenia depresji.

Co pomaga w praktyce?

• Rytm dnia. Stałe pory wstawania i posiłków porządkują dobę lepiej niż długie odsypianie.
• Małe kroki. Zamiast „musisz zacząć się ruszać” – „przejdziemy się dziesięć minut wokół bloku?”. Aktywizacja behawioralna, jedna z metod o udokumentowanej skuteczności, opiera się właśnie na drobnych, zaplanowanych działaniach.
• Konkretna pomoc. Ugotowany obiad, odebranie dzieci z przedszkola, zrobienie prania. Pytanie „czy mogę coś zrobić?” jest dla chorego zbyt trudne; lepiej zaproponować dwie rzeczy do wyboru.
• Jedzenie. Utrata apetytu sprawia, że pacjent chudnie i słabnie. Lekki posiłek postawiony na stole działa lepiej niż wykład o odżywianiu.
• Ograniczenie alkoholu. Alkohol pogłębia obniżenie nastroju, psuje sen i wchodzi w interakcje z lekami.
• Odraczanie wielkich decyzji. W trakcie epizodu depresyjnego nie warto zmieniać pracy, rozstawać się ani sprzedawać mieszkania – ocena sytuacji jest wtedy zniekształcona przez chorobę.

Jak depresja wpływa na życie rodzinne i zawodowe?

Depresja jednego z domowników dotyka wszystkich. W życiu rodzinnym zmienia podział obowiązków, w życiu towarzyskim ogranicza spotkania, w życiu zawodowym oznacza zwolnienia lekarskie i obawę o posadę. Depresja rodzica wpływa też na dzieci, które wyczuwają napięcie, nawet jeśli nikt z nimi nie rozmawia. Warto powiedzieć im prawdę językiem dostosowanym do wieku: „Mama jest chora, ta choroba nazywa się depresja, leczy się ją i to nie jest twoja wina”.

W pracy depresja nie musi oznaczać końca kariery. Zwolnienie lekarskie na czas ostrego epizodu depresyjnego jest elementem leczenia, a nie ucieczką. Powrót najlepiej zaplanować stopniowo – trudności z koncentracją i szybkie męczenie się utrzymują się zwykle dłużej niż obniżenie nastroju. Jeśli pacjent pyta, czy mówić przełożonemu o rozpoznaniu, nie ma jednej odpowiedzi; to jego decyzja, a rolą bliskich jest pomóc ją przemyśleć.

Depresja zmienia również finanse, plany i marzenia. Wspólny urlop, remont czy decyzja o dziecku schodzą na dalszy plan, co rodzi poczucie straty u obojga partnerów. Dobrze jest nazwać to głośno: w życiu rodziny trwa trudny okres, ale okres – nie stan na zawsze. Większość osób po leczeniu wraca do pracy, relacji i zainteresowań, a utrata sił i radości okazuje się odwracalna.

Jak zadbać o siebie, wspierając osobę chorą?

Depresja jednej osoby zmienia życie całego domu. Partnerzy i rodzice chorych sami częściej doświadczają przemęczenia, bezsilności i objawów obniżonego nastroju. Bywa, że czują się pozbawieni pomocy – wszyscy pytają o chorego, nikt o nich. Złość, żal czy znużenie w tej sytuacji są zrozumiałe i nie świadczą o braku miłości.

Kilka zasad, które chronią przed wypaleniem:

• Nie jesteś terapeutą. Twoim zadaniem jest być blisko, a nie leczyć.
• Zachowaj własne aktywności, sen i kontakty – to nie egoizm, tylko warunek wytrwałości.
• Podziel opiekę z rodziną lub przyjaciółmi, a jeśli to możliwe – rozważ wsparcie doświadczonego terapeuty w Warszawie.
• Rozmawiaj z kimś o własnych przeżyciach. Radzenie sobie z trudnymi emocjami w pojedynkę przez wiele miesięcy mało komu się udaje.
• Rozważ wsparcie dla siebie: konsultację u psychologa, grupę dla rodzin, a czasem własną terapię lub terapię pary; pomocne mogą być także narzędzia i testy psychologiczne online, które pomagają lepiej nazwać własne trudności.

Podsumowanie: obecność zamiast naprawiania

Depresja jest jedną z najczęstszych chorób naszych czasów i jedną z najlepiej poddających się leczeniu. Zaburzenia nastroju nie znikają od dobrych rad, ale większość objawów ustępuje pod wpływem właściwego leczenia. Bliski nie musi znać się na psychiatrii ani mieć gotowych odpowiedzi. Wystarczy, że zauważy zmianę, zapyta, wysłucha i pomoże zrobić pierwszy krok w stronę specjalisty – a potem zostanie obok, gdy poprawa będzie przychodzić wolniej, niż wszyscy by chcieli.

Najważniejsze wskazówki w skrócie:

• traktuj depresję jak chorobę, nie jak cechę charakteru,
• słuchaj więcej, niż radzisz,
• zachęcaj do leczenia i pomagaj w jego organizacji,
• o myśli samobójcze pytaj wprost, a w zagrożeniu dzwoń pod 112,
• pomagaj w małych, konkretnych sprawach,
• pilnuj własnych sił.

Na koniec warto zadać sobie pytanie: gdyby ktoś z twoich bliskich chorował dziś po cichu, czy wiedziałby, że może ci o tym powiedzieć? Czasem jedno zdanie – „widzę cię i nigdzie się nie wybieram” – otwiera drzwi, których sam chory nie ma siły uchylić.

Źródła

1. World Health Organization, Depressive disorder (depression) – fact sheet, 2023.
2. American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), 2022.
3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Depression in adults: treatment and management (NG222), 2022.
4. Cipriani A. et al., Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis, The Lancet, 2018.
5. Cuijpers P. et al., A network meta-analysis of the effects of psychotherapies, pharmacotherapies and their combination in the treatment of adult depression, World Psychiatry, 2020.
6. Dazzi T., Gribble R., Wessely S., Fear N.T., Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence?, Psychological Medicine, 2014.
7. Baglioni C. et al., Insomnia as a predictor of depression: a meta-analytic evaluation of longitudinal epidemiological studies, Journal of Affective Disorders, 2011.