Jak radzić sobie ze stresem?

W dzisiejszym zabieganym świecie problem nadmiernego stresu dotyka coraz większej liczby osób. Tempo życia, wymagania zawodowe oraz osobiste wyzwania sprawiają, że znajomość skutecznych metod radzenia sobie z napięciem staje się kluczową umiejętnością. W tym artykule przedstawimy sprawdzone przez specjalistów techniki, które pomogą Ci skutecznie zarządzać stresem i poprawić jakość życia.

Fizjologiczne podstawy stresu

Zanim omówimy, jak radzić sobie ze stresem, warto zrozumieć, co dzieje się w naszym ciele pod jego wpływem. Kiedy doświadczamy stresu, autonomiczny układ nerwowy przechodzi w stan podwyższonej gotowości. Aktywuje się jego część sympatyczna, odpowiedzialna za reakcję „walcz lub uciekaj”. To powoduje przyspieszenie akcji serca, płytszy oddech i napięcie mięśni, a organizm zaczyna produkować hormony stresu – adrenalinę i kortyzol.

Przewlekła aktywacja autonomicznego układu nerwowego może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych, w tym nadciśnienia, zaburzeń trawienia czy obniżenia odporności. Dlatego tak ważne jest, aby nauczyć się rozpoznawać wczesne sygnały stresu i reagować na nie odpowiednio, zanim spowodują długotrwałe konsekwencje dla organizmu.

Sposoby radzenia sobie ze stresem powinny uwzględniać jego fizjologiczne aspekty i dążyć do przywrócenia równowagi w układzie nerwowym. Zwłaszcza gdy źródłem stresu są czynniki, na które mamy ograniczony wpływ, jak problemy finansowe czy trudne sytuacje w pracy, kluczowe staje się zarządzanie reakcją organizmu na te stresory.

Czym właściwie jest stres?

Stres to naturalna reakcja organizmu na sytuacje wymagające zwiększonego wysiłku energetycznego. Jak trafnie zauważa Alexander Lowen, „doświadczamy procesu życia jako przyjemnego, gdy dysponujemy odpowiednią ilością energii, by mierzyć się z tym, czego życie od nas wymaga. Gdy zaś wymagania są zbyt duże lub gdy brakuje nam energii, stres zmienia się w bolesny dystres”.

Zastanawiając się, jak radzić sobie ze stresem, warto najpierw zrozumieć jego fizjologiczne podłoże. Gdy znajdujemy się w stresującej sytuacji, w naszym organizmie uwalniane są hormony stresu – kortyzol i adrenalina, które przygotowują nas do reakcji „walcz lub uciekaj”. Ta reakcja była niezwykle przydatna naszym przodkom, ale w dzisiejszym świecie często bywa nieadekwatna do sytuacji.

Warto pamiętać, że krótkotrwały stres może być motywujący i mobilizujący. Problem pojawia się, gdy napięcie utrzymuje się zbyt długo lub pojawia się zbyt często. Chroniczny stres może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, wpływając zarówno na nasze ciało, jak i psychikę.

Skala stresu – jak duże jest Twoje obciążenie?

Badacze Holmes i Rahe opracowali skalę stresu, przypisując różnym wydarzeniom życiowym odpowiednie wartości w jednostkach stresu (od 0 do 100). Przykładowo:

• Śmierć współmałżonka (100 jednostek)

• Rozwód (73 jednostki)

• Śmierć bliskiego członka rodziny (63 jednostki)

• Zwolnienie z pracy (47 jednostek)

• Ciąża (40 jednostek)

• Zmiana zawodu (36 jednostek)

Według ich badań, suma przekraczająca 300 jednostek stresu w ciągu roku wiąże się z 79% prawdopodobieństwem zapadnięcia na poważną chorobę w ciągu kolejnych dwóch lat. To alarmujące dane pokazujące, jak istotne jest monitorowanie poziomu stresu w naszym życiu.

Jak rozpoznać objawy stresu?

Aby skutecznie odpowiedzieć na pytanie, jak radzić sobie ze stresem, należy najpierw nauczyć się rozpoznawać jego objawy. Stres wpływa na trzy główne obszary naszego funkcjonowania, zgodnie z modelem MOZ (Myślenie-Odczuwanie-Zachowanie):

1. Objawy stresu w sferze myślenia:

   • Nawracające negatywne myśli

   • Trudności z koncentracją

   • Nadmierne zamartwianie się

   • Katastroficzne myślenie

   • Problemy z podejmowaniem decyzji

   • Trudności ze skupieniem się na dłuższej perspektywie

2. Objawy stresu w sferze odczuwania:

   • Napięcie mięśniowe i zmęczenie

   • Przyspieszony puls

   • Problemy z oddychaniem (płytki oddech)

   • Bóle głowy lub brzucha

   • Lęk, irytacja, smutek

   • Trudności z wyrażaniem swoich uczuć

   • Odczuwanie napięcia fizycznego

3. Objawy stresu w sferze zachowania:

   • Unikanie ludzi

   • Problemy ze snem

   • Zmiana nawyków żywieniowych

   • Zwiększone spożycie używek

   • Nerwowe ruchy (obgryzanie paznokci, stukanie)

Wczesne rozpoznanie objawów stresu pozwala na szybszą reakcję i wdrożenie odpowiednich technik zaradczych.

Wzór zachowania a podatność na stres

Badania wskazują, że określony styl funkcjonowania, zwany wzorem zachowania A, sprzyja wyższemu poziomowi stresu. Osoby prezentujące ten wzór charakteryzują się:

• Skłonnością do rywalizacji i pośpiechu

• Sztywnością poglądów i tendencją do dominacji

• Silną potrzebą osiągnięć i perfekcjonizmem

• Stałym zaangażowaniem w realizację wielu celów jednocześnie

Natomiast osoby o wzorze zachowania B:

• Pracują wolniej, metodycznie i cierpliwie

• Potrafią skutecznie odpoczywać

• Łatwiej osiągają satysfakcję

• Umieją oddzielać pracę od czasu wolnego

Jesli dostrzegasz u siebie cechy wzoru A, warto stopniowo wprowadzać do swojego życia elementy wzoru B, aby zmniejszyć generowany samodzielnie poziom stresu.

15 skutecznych technik radzenia sobie ze stresem

1. Zwiększanie poczucia wpływu

Osoby, które czują, że mają wpływ na swoje życie, doświadczają mniejszego stresu niż te, które czują się bezradne. Zwiększanie poczucia kontroli w obszarach, na które realnie możemy oddziaływać, znacząco redukuje lęk i bezsilność.

Ćwiczenie: Sporządź mapę stresorów w swoim życiu i określ, na które z nich masz wpływ, a które są poza Twoją kontrolą. Skoncentruj swoje wysiłki na tych pierwszych.

(Tu moj graf i tego nie zmieniaj)

2. Progresywna relaksacja mięśni (metoda Jacobsona)

Długotrwały stres powoduje chroniczne napięcie mięśniowe, które z czasem staje się naszym „normalnym” stanem. Jak zauważył Edmund Jacobson: „Zaniepokojony umysł nie może istnieć w zrelaksowanym ciele.”

Progresywna relaksacja mięśni polega na naprzemiennym napinaniu i rozluźnianiu poszczególnych grup mięśniowych. Technika ta pozwala zwiększyć świadomość napięcia w ciele i skutecznie je redukować. Przykładowe ćwiczenie:

• Napnij stopę, unosząc palce ku górze w stronę kolana.

• Weź głęboki wdech i utrzymaj napięcie przez 5 sekund.

• Podczas wydechu powiedz „rozluźnij” i powoli uwalniaj napięcie.

• Powtórz z drugą stopą, a następnie przejdź do kolejnych grup mięśniowych.

3. Głębokie oddychanie

Prawidłowe oddychanie to najprostsza, a zarazem jedna z najskuteczniejszych metod radzenia sobie ze stresem. W stresującej sytuacji nasz oddech staje się płytki i przyspieszony, co aktywuje układ współczulny („walcz lub uciekaj”). Głębokie oddychanie przeponowe aktywuje układ przywspółczulny, odpowiedzialny za relaksację.

Technika 4-7-8:

• Wdech przez nos na 4 sekundy

• Zatrzymanie powietrza na 7 sekund

• Wydech przez usta na 8 sekund

• Powtórz 3-5 razy

4. Uważność (mindfulness)

Praktyka uważności polega na świadomym skupianiu uwagi na chwili obecnej bez oceniania. Regularna praktyka mindfulness obniża poziom hormonu stresu (kortyzolu) i zmniejsza aktywność ciała migdałowatego, odpowiedzialnego za reakcję „walcz lub uciekaj”.

Proste ćwiczenie uważności:

• Usiądź wygodnie w cichym miejscu

• Skup uwagę na swoim oddechu

• Gdy pojawią się myśli, zauważ je bez oceny i delikatnie wróć do oddechu

• Praktykuj przez 5-10 minut dziennie

5. Aktywność fizyczna

Regularna aktywność fizyczna to potężny środek przeciw stresowi. Ćwiczenia uwalniają endorfiny – naturalne substancje przeciwbólowe i poprawiające nastrój. Dodatkowo, aktywność fizyczna pomaga rozładować napięcie mięśniowe i poprawia jakość snu.

Nie musisz od razu zapisywać się na siłownię – nawet 30-minutowy spacer dziennie może znacząco obniżyć poziom stresu.

6. Zarządzanie czasem

Pośpiech i poczucie, że „nie wyrabiamy się” ze wszystkim, to jeden z największych stresorów współczesnego życia. Skuteczne zarządzanie czasem może znacząco zredukować ten problem.

Pomocne strategie:

• Ustalenie priorytetów (metoda Eisenhowera)

• Technika Pomodoro (25 minut pracy, 5 minut przerwy)

• Planowanie dnia z wyprzedzeniem

• Nauka asertywnego odmawiania

7. Wsparcie społeczne

Badania jednoznacznie wskazują, że silne więzi społeczne działają jak bufor przeciwko stresowi. W stresującej sytuacji nie bój się szukać wsparcia u przyjaciół czy rodziny. Sama rozmowa o problemach często przynosi ulgę i nową perspektywę.

Korzystanie z grup wsparcia lub spędzanie czasu z kimś bliskim może znacząco obniżyć poziom stresu i poprawić nasze samopoczucie. Dzielenie się swoimi problemami z innymi ludźmi nie tylko przynosi ulgę emocjonalną, ale często pozwala też znaleźć nowe rozwiązania trudnych sytuacji.

8. Zmiana perspektywy

Sposób, w jaki interpretujemy wydarzenia, ma ogromny wpływ na poziom odczuwanego stresu. Techniki poznawcze pozwalają przekształcać negatywne myśli i interpretacje na bardziej realistyczne i adaptacyjne.

Przykładowe pytania pomocne w zmianie perspektywy:

• Czy to naprawdę katastrofa, czy tylko niewygoda?

• Czy będzie to ważne za tydzień, miesiąc, rok?

• Co poradziłbym przyjacielowi w takiej sytuacji?

9. Higiena snu

Przewlekły stres zaburza sen, a niewystarczający sen zwiększa podatność na stres – to błędne koło, które trzeba przerwać. Dbanie o higienę snu to kluczowy element zarządzania stresem.

Zalecenia:

• Regularne godziny snu

• Wyeliminowanie niebieskiego światła przed snem

• Komfortowe warunki w sypialni

• Unikanie kofeiny i alkoholu przed snem

• Zadbanie o odpowiednią ilość snu (7-8 godzin dla większości dorosłych)

Sen o dobrej jakości pozwala organizmowi zregenerować się i przygotować na nowe wyzwania. Gdy regularnie wysypiamy się, nasz mózg lepiej radzi sobie z przetwarzaniem emocji i rozwiązywaniem problemów.

10. Odpowiednia dieta

To, co jemy, ma bezpośredni wpływ na naszą odporność na stres. Dieta bogata w witaminy z grupy B, magnez, omega-3 i antyoksydanty wspiera układ nerwowy i pomaga regulować hormony stresu.

Produkty szczególnie pomocne w walce ze stresem:

• Ciemna czekolada (70%+ kakao)

• Orzechy i nasiona

• Awokado

• Tłuste ryby

• Fermentowane produkty

11. Techniki relaksacyjne

Oprócz progresywnej relaksacji mięśni istnieje wiele innych technik relaksacyjnych, które możesz wypróbować:

• Wizualizacja (wyobrażanie sobie spokojnego miejsca)

• Automasaż

• Ciepła kąpiel z solami magnezowymi

• Aromaterapia (lawenda, rumianek)

• Słuchanie relaksacyjnej muzyki

12. Redukcja bodźców

Współczesny świat bombarduje nas nadmiarem bodźców, co może prowadzić do przeciążenia sensorycznego i zwiększonego stresu. Regularne ograniczanie dopływu bodźców pozwala układowi nerwowemu odpocząć.

Praktyczne wskazówki:

• Cyfrowy detoks (godziny lub dni bez elektroniki)

• Ograniczenie czasu spędzanego na mediach społecznościowych

• Porządkowanie przestrzeni wokół siebie

• Momenty ciszy w ciągu dnia

13. Praca z przekonaniami

Wiele stresu wywołują nie same wydarzenia, ale nasze przekonania na ich temat. Perfekcjonizm, nadmierna odpowiedzialność czy potrzeba kontroli mogą znacząco zwiększać odczuwany stres.

Warto przyglądać się swoim głęboko zakorzenionym przekonaniom i stopniowo je modyfikować na bardziej elastyczne i realistyczne.

14. Praktyka wdzięczności

Regularne skupianie się na pozytywnych aspektach życia pomaga przeciwdziałać tendencji umysłu do koncentrowania się na zagrożeniach i problemach. Prowadzenie dziennika wdzięczności (codzienne zapisywanie 3-5 rzeczy, za które jesteś wdzięczny/a) może znacząco poprawić odporność na stres.

15. Techniki oddechowe w stresującej sytuacji

W momentach ostrego stresu szybkie techniki oddechowe mogą pomóc odzyskać równowagę:

Technika kwadratowego oddechu:

• Wdech przez nos na 4 sekundy

• Zatrzymanie powietrza na 4 sekundy

• Wydech przez usta na 4 sekundy

• Zatrzymanie po wydechu na 4 sekundy

• Powtórz 4 razy

Kiedy szukać profesjonalnej pomocy?

Czasami samodzielne radzenie sobie ze stresem może być niewystarczające. Warto rozważyć konsultację ze specjalistą (psychologiem, psychoterapeutą), gdy:

• Objawy stresu utrzymują się mimo stosowania różnych technik

• Stres znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie

• Pojawiają się myśli samobójcze lub autodestrukcyjne

• Doświadczasz objawów zespołu stresu pourazowego

• Używasz substancji psychoaktywnych do radzenia sobie ze stresem

Stres pourazowy – specjalne wyzwanie

Warto wspomnieć o szczególnej formie stresu, jaką jest zespół stresu pourazowego (PTSD), który może rozwinąć się po doświadczeniu lub byciu świadkiem traumatycznego wydarzenia, takiego jak śmierć kogoś bliskiego. Osoby pracujące z ofiarami traumy mogą również doświadczyć wtórnego zespołu stresu pourazowego.

W takich przypadkach szczególnie ważne jest skorzystanie z profesjonalnej pomocy terapeutycznej, gdyż standardowe techniki radzenia sobie ze stresem mogą być niewystarczające. Skuteczne radzenie z traumą wymaga specjalistycznego podejścia i często dłuższego czasu terapii.

16. Rozpoznawanie indywidualnych źródeł stresu

Aby skutecznie radzić sobie ze stresem, konieczne jest zidentyfikowanie jego źródeł w naszym codziennym życiu. Dla każdego z nas źródłem stresu mogą być inne czynniki – dla jednych będą to wyzwania zawodowe, dla innych relacje interpersonalne czy problemy finansowe.

Pomocne może być prowadzenie dziennika stresu przez dłuższy czas, w którym zapisujemy:

• Sytuacje wywołujące stres

• Reakcje fizyczne i emocjonalne (np. napięcie w ciele, negatywne emocje)

• Myśli towarzyszące tym sytuacjom

• Zastosowane sposoby radzenia i ich skuteczność

Taki dziennik pozwoli nam dostrzec powtarzające się wzorce i zidentyfikować główne czynniki stresogenne w naszym życiu. Dzięki temu możemy opracować zindywidualizowane strategie, które pomogą zmniejszyć poziom stresu w konkretnych, trudnych dla nas sytuacjach.

17. Techniki mindfulness w codziennym życiu

Praktyka uważności nie musi ograniczać się do formalnej medytacji. Możemy wprowadzać elementy mindfulness do codziennych czynności, co pomaga zmniejszyć poziom stresu i zwiększyć świadomość chwili obecnej.

Oto kilka prostych technik radzenia, które można praktykować na co dzień:

• Uważne jedzenie – poświęć pełną uwagę smakowi, teksturze i zapachowi posiłku

• Świadome chodzenie – zwracaj uwagę na każdy krok i odczucia w ciele

• Uważne słuchanie – podczas rozmowy skup się całkowicie na rozmówcy

• Mindfulness podczas rutynowych czynności (np. mycie zębów, prysznic)

Regularna praktyka tych prostych ćwiczeń pomaga wyciszyć umysł i trenuje zdolność powracania do chwili obecnej, co jest nieocenione w sytuacjach stresowych. Pamiętaj, że pozytywne myślenie i pozytywne nastawienie do praktyki uważności znacząco zwiększają jej skuteczność.

18. Holistyczne podejście do zarządzania stresem

Skuteczne radzenie sobie ze stresem wymaga holistycznego podejścia, które uwzględnia zarówno ciało, jak i umysł. Nasz organizm to złożony system, w którym wszystkie elementy są ze sobą powiązane. Dlatego kompleksowe sposoby radzenia sobie ze stresem powinny obejmować:

1. Dbałość o fizyczne potrzeby organizmu Zdrowa dieta bogata w antyoksydanty, witaminy z grupy B i magnez wspiera odporność organizmu na stres. Regularna aktywność fizyczna na świeżym powietrzu nie tylko pomaga rozładować napięcie, ale także poprawia ogólną kondycję organizmu i stymuluje produkcję endorfin. Sen o odpowiedniej długości i jakości zapewnia regenerację i odporność na stresory dnia codziennego.

2. Zarządzanie emocjami i myślami Techniki radzenia z negatywnymi emocjami, takie jak praktyka wdzięczności, reframing (zmiana perspektywy) czy pisanie dziennika, pomagają przerwać błędne koło negatywnego myślenia. Regularna praktyka medytacji czy głęboki oddech w momentach napięcia pomagają uspokoić umysł i przywrócić równowagę.

3. Równowaga życiowa Pamiętaj o swoich potrzebach i regularnie poświęcaj czas na zajmowanie się czymś przyjemnym. Słuchanie muzyki, spotkania z przyjaciółmi czy hobby mogą znacząco poprawić dobre samopoczucie i zwiększyć naszą odporność na stres.

Połączenie tych trzech obszarów tworzy kompletny system ochrony przed negatywnymi skutkami stresu i buduje długoterminową odporność psychiczną.

19. Długoterminowe strategie poprawy odporności na stres

Jak radzić sobie ze stresem w perspektywie długoterminowej? To pytanie wymaga głębszego spojrzenia na nasze życie i wartości. Skuteczne radzenie sobie ze stresem przez dłuższy czas wymaga wypracowania strategii, które będą działać nie tylko doraźnie, ale i prewencyjnie.

Budowanie odporności psychicznej (rezyliencji) to proces, który wymaga systematycznej pracy, ale przynosi trwałe rezultaty. Badania pokazują, że osoby o wysokiej rezyliencji doświadczają tych samych stresorów, co inni, ale szybciej wracają do równowagi i lepiej adaptują się do zmian.

Oto kluczowe elementy budowania długoterminowej odporności na stres:

1. Rozwijanie samoświadomości – Regularna introspeksja pomaga lepiej rozumieć własne reakcje i potrzeby. Nasz organizm często wysyła sygnały ostrzegawcze zanim pojawią się poważniejsze objawy stresu. Nauczenie się ich rozpoznawania daje nam cenny czas na reakcję.

2. Kultywowanie elastycznego myślenia – Zdolność do adaptacji i zmiany perspektywy znacząco poprawia jakość życia w nieprzewidywalnym świecie. Techniki radzenia sobie z sztywnymi przekonaniami, takimi jak „muszę być idealny” czy „powinienem wszystko kontrolować”, pozwalają zmniejszyć wewnętrzne źródła stresu.

3. Inwestowanie w relacje – Silna sieć wsparcia społecznego stanowi jeden z najlepszych buforów przeciwko negatywnym skutkom stresu. Systematyczne budowanie głębokich, autentycznych relacji to jeden z najskuteczniejszych sposobów radzenia z wyzwaniami życiowymi.

Pamiętaj, że radzenie sobie ze stresem to maraton, nie sprint. Wdrażanie powyższych strategii stopniowo, ale konsekwentnie, pozwoli Twojemu organizmowi zbudować trwałą odporność na stresory codziennego życia.

20. Radzenie sobie ze stresem w sytuacjach kryzysowych

Choć regularne praktykowanie technik antystresowych pomaga budować odporność psychiczną, czasem stajemy w obliczu nagłych, intensywnych stresorów, które wymagają natychmiastowej reakcji. Jak radzić sobie ze stresem w takich momentach?

W sytuacjach kryzysowych nasz organizm reaguje instynktownie, aktywując mechanizm „walcz lub uciekaj”. Hormony stresu zalewają krwiobieg, przygotowując ciało do działania. To naturalna i przydatna reakcja, ale może utrudniać jasne myślenie i podejmowanie decyzji. W takich momentach przydają się szybkie techniki radzenia, które pomogą odzyskać równowagę:

1. Technika 5-4-3-2-1 – Skup się na pięciu rzeczach, które widzisz, czterech, które możesz dotknąć, trzech, które słyszysz, dwóch, które możesz powąchać i jednej, którą możesz posmakować. Ta technika pomaga zakotwiczać się w teraźniejszości i przywraca kontrolę nad autonomicznym układem nerwowym.

2. Szybkie techniki oddechowe – Wykonaj kilka głębokich oddechów, licząc do czterech na wdechu i do sześciu na wydechu. Wydłużony wydech aktywuje przywspółczulny układ nerwowy, przeciwdziałając reakcji stresowej.

3. Fizyczne rozładowanie napięcia – Jeśli to możliwe, wykonaj krótki spacer, kilka przysiadów lub napnij i rozluźnij wszystkie mięśnie ciała. Ruch pomaga organizmowi metabolizować hormony stresu i przywraca równowagę.

Pamiętaj, że różne sytuacje mogą wymagać różnych sposobów radzenia. To, co działa w jednej stresującej sytuacji, może być mniej skuteczne w innej. Warto mieć w swoim arsenale różnorodne techniki i elastycznie je dostosowywać.

Rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem to proces, który trwa przez całe życie. Z czasem będziesz odkrywać coraz więcej skutecznych dla siebie strategii, a Twój organizm będzie coraz lepiej radził sobie z wyzwaniami, jakie stawia przed nim codzienność.

Podsumowanie

Umiejętność radzenia sobie ze stresem to nie luksus, ale konieczność we współczesnym świecie. Pamiętaj, że stres sam w sobie nie jest wrogiem – to naturalna reakcja organizmu na wyzwania. Problemem staje się dopiero chroniczny stres, którego nie potrafimy skutecznie rozładować.

Jak radzić sobie ze stresem? To pytanie ma ogromne znaczenie dla jakości naszego życia w dynamicznie zmieniającym się świecie. W swoim życiu warto zadbać o regularną aktywność fizyczną, która jest jednym z najskuteczniejszych sposobów na redukcję napięcia. Równie istotne jest znalezienie czasu na odpoczynek i robienie tego, co sprawia nam przyjemność.

Wypróbuj przedstawione techniki i obserwuj, które z nich działają najlepiej w Twoim przypadku. Praktykuj je regularnie, nie czekając na pojawienie się silnych objawów stresu. Profilaktyka jest zawsze skuteczniejsza niż interwencja kryzysowa. Najważniejsze, żebyś w danym momencie wiedział, czego unikać i jak zmiana sposobu myślenia może pomóc Ci osiągnąć dobre relacje z samym sobą i innymi.

Pamiętaj również, że proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości, lecz mądrości. Jeśli czujesz, że stres Cię przytłacza, nie wahaj się skonsultować ze specjalistą, szczególnie gdy doświadczasz problemów zdrowotnych, które mogą być związane ze stresem.

„Szukajcie, a znajdziecie” – rzekł jeden z wielkich nauczycieli. Odkryciem jest już samo poszukiwanie, ponieważ żarliwie szukać można jedynie tego, o czym wiemy, że istnieje. [Gabor Mate]

Mogą Cię zainteresować również nasze inne artykuły : Leczenie nerwicy Warszawa – Widoki – Twoja Psychoterapia (widokipsychoterapia.pl), Osoby wysoko wrażliwe (WWO) – kim są? – Widoki Psychoterapia, Terapia grupowa Warszawa, terapeuta w Warszawie