Zazdrość w związku – jak ją wykorzystać?

Zazdrość w związku może budować i niszczyć. Jest sygnałem zaangażowania, bo, jak wiadomo, „nie ma miłości bez zazdrości”. Czasami jest informacją (z wykrzyknikiem) o niepewności, lęku przed odrzuceniem, poczuciu zagrożenia. W tekście zapraszamy najpierw do refleksji nad tym, co robi Wasza Zazdrość…? Przedstawiamy też kilka podstawowych informacji o naturze i rodzajach zazdrości. Pokazujemy, w jakim sensie zazdrość jest uczuciem chroniącym związek. Opisujemy, jak konstruktywnie dla nas samych i relacji z partnerem wykorzystać zazdrość.

Para w której pojawia się zazdrość w związku

Co robi zazdrość?

„Nadzieja robi kanapki na drogę. Samotność brnie przez pustynię. Nienawiść przegryza łącza i niszczy kontakty. Brak połączenia! Brak połączenia! Przyjaźń siada obok, gdy się przewrócisz. Miłość jest elektrykiem” – czytamy w książce Tiny Oziewicz pt. „Co robią uczucia?” Opowiem Wam, co robi moja zazdrość.

Czasami z satysfakcją nuci piosenkę:

Są chwile
Gdy wolałabym martwym widzieć Cię
Nie musiałabym
Się Tobą dzielić nie nie
Gdybym mogła schowałabym
Twoje oczy w mojej kieszeni
Żebyś nie mógł oglądać tych
Które są dla nas zagrożeniem
Do pracy
Nie mogę puścić Cię nie nie
Tam tyle kobiet
Każda w myślach gwałci Cię
Złotą klatkę sprawię Ci
Będę karmić owocami
A do nogi przymocuję
Złotą kulę z diamentami

Próbuje tym samym zmniejszyć napięcie, związane z jej przeżywaniem. Czasami się udaje.

Co jeszcze robi moja zazdrość?

Dużo przestrzeni dla biernej agresji. „Nie będę się odzywać! Zobaczymy, kiedy on się odezwie!”, „O! W końcu odpisał! To niech teraz czeka na moją odpowiedź!”

Zazdrość skomponowana jest z różnych emocji, nie tylko wściekłości (i chęci mordu), jej częścią jest też lęk i smutek. Moja zazdrość boi się… i zaprasza mnie z tego lęku do milczenia… Bo pomyśli, że zrzędzę, że tamta jest weselsza, mniej problematyczna. Zazdrość więc zamyka mi usta.

Moja zazdrość kumpluje się z Krytykiem, który mówi: jesteś brzydsza! Jesteś grubsza! Jesteś starsza! Ona jest ładniejsza! Ocenia mnie, poniża. Moja zazdrość czarnowidzi, przewiduje stratę.

A co robi Twoja zazdrość?

Zazdrość – podstawowe informacje

Zazdrość jest jednym z częstych uczuć doświadczanych w sytuacjach społecznych. To kompleks powiązanych ze sobą emocji, przekonań i zachowań, które są wynikiem zagrożenia dla samooceny i/lub jakości bądź istnienia związku (White 1981). Doświadczając więc zazdrości i działając w oparciu o nią, ludzie walczą o bardzo ważne kwestie. Zazdrość pojawia się w odpowiedzi na zagrożenie związku, natomiast zawiść jest wynikiem porównań społecznych oraz chęci posiadania takich samych dóbr jak inni. Możemy wyróżnić dwie fazy reakcji emocjonalnej w przeżywaniu zazdrości:

1 faza: ma charakter fizjologiczny i odpowiada reakcji na stres; dominują w niej emocje lęku lub gniewu, pojawia się również podniecenie seksualne, które wynika ze skojarzenia pobudzenia emocjonalnego z seksualnym.

2 faza: osoba dokonuje wtórnej oceny sytuacji i stara się zinterpretować zaistniałe okoliczności oraz podejmuje działania na rzecz przezwyciężenia niekorzystnej sytuacji.

W zazdrości można wyróżnić sześć emocji składowych: gniew, lęk, smutek, zawiść, poczucie winy, pobudzenie seksualne (White i Mullen, 1989).

Zazdrość w związku – uczucie chroniące relację

Destrukcyjne działanie zazdrości obrazuje wypowiedź pacjentki Lwa Starowicza, którą przytoczył w swojej książce pt. „O miłości”: „Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda cacy. Jesteśmy razem, wiemy, że to, co było – minęło, obiecaliśmy sobie wierność, okazujemy sobie czułość i jesteśmy zadowoleni ze swojego związku. Ale poczucie zagrożenia i niepewności, że to, co trwa, za chwilę może runąć, towarzyszy nam cały czas”. Zagrożeniem może być prawdziwy lub wyimaginowany rywal. Okazuje się jednak, że, na to trudne niekiedy w przeżywaniu uczucie, można spojrzeć jak na strategię chroniącą związek (Buss, 2002). Doświadczanie zazdrości jest czymś naturalnym i potrzebnym. Przyczyną zazdrości u mężczyzn jest obawa o wychowywanie cudzych dzieci, w razie gdyby partnerka dopuściła się niewierności. Z kolei u kobiet zazdrość wyzwala pomysł o inwestowaniu zasobów przez partnera na rzecz innej kobiety i jej dzieci. W ujęciu ewolucyjnym zazdrość jest uczuciem adaptacyjnym. Zazdrość może mieć również inne pozytywne odsłony. Może odzwierciedlać przywiązanie i pokazywać, że jesteśmy gotowi bronić tego, na czym nam zależy.

Zazdrość w związku – różne odsłony

Jedna z charakterystyk zazdrości wyróżnia trzy typy zazdrości:

– reaktywna – będąca doświadczeniem negatywnych emocji, takich jak złość i zdenerwowanie, w odpowiedzi na seksualną lub emocjonalną niewierność partnera,

– niespokojna – wyobrażenia na temat niewierności partnera oraz doświadczanie lęku, podejrzliwości, obawy i braku zaufania,

– zaborcza – manifestuje się przez wszystkie zachowania, które mają na celu uniemożliwienie partnerowi dopuszczenia się zdrady, od zabraniania mu posiadania przyjaciół odmiennej płci aż po przemoc (Buunk, 1997).

Zazdrość reaktywna pojawia się w przypadku faktycznej zdrady, natomiast niespokojna i zaborcza mogą się pojawić nawet wówczas, gdy rywal rzeczywiście nie istnieje.

Poziom zazdrości – co na niego wpływa?

Poziom zazdrości w największym stopniu determinują następujące czynniki:

– przywiązanie,

– niepewność,

– predyspozycja do podniecenia emocjonalnego (Bringle, 1991).

Dodatkowo każdy z tych czynników jest wypadkową zmiennych pochodzących z trzech źródeł: osoby, związku i sytuacji. Do zmiennych tkwiących w osobie można zaliczyć: osobowość, temperament, system wartości, nastrój i aktualne podniecenie seksualne. Zmienne odnoszące się do związku to: historia relacji, style komunikowania się oraz ostatnie wydarzenia (np. kłótnie). Zmienne tkwiące w sytuacji to wszystkie czynniki środowiskowe wpływające na osobę.

Destrukcyjne odpowiedzi na zazdrość

Różni badacze usiłowali sprawdzać, w jaki sposób ludzie komunikują swoją zazdrość i jak to wpływa na związek. Komunikacyjna odpowiedź na zazdrość to behawioralna reakcja na zazdrość, która:

– komunikuje coś partnerowi

– pomaga osobie, która doświadcza zazdrości w osiągnięciu konkretnych celów (Guerrero i in., 1995).

Specyficzne odpowiedzi na zazdrość mogą przyjmować formę:

Komunikacja destruktywna:

  • negatywna komunikacja (bycie złośliwym, kłótnie)
  • przemoc (fizyczna lub psychiczna)

Komunikacja unikająca:

  • zaprzeczanie (zachowywanie się w taki sposób, jakby nic się nie stało, zaprzeczanie odczuwanej zazdrości)
  • cisza (zaprzestanie rozmów z partnerem)

Komunikacja skupiona na rywalu:

  • nadzór (śledzenie partnera, przeszukiwanie rzeczy należących do partnera, dzwonienie do partnera o różnych porach w celu sprawdzenia, co robi)
  • kontakty z rywalem (konfrontacje, rozmowy z rywalem, umniejszanie rywalowi, wygłaszanie złośliwych, negatywnych komentarzy o rywalu)
  • objawy zaborczości (okazywanie dużego zainteresowania partnerowi, kiedy rywal jest w pobliżu, upewnianie się, że rywal wie, iż partner jest już w związku)

Masz trudności i potrzebujesz wsparcia?

Konstruktywna odpowiedź na zazdrość

Dobre dla związku reakcje w sytuacji odczuwanej zazdrości mogą być następujące:

  • komunikacja integracyjna (rozmawianie z partnerem o zaistniałej sytuacji, wyjaśnianie swoich uczuć, mówienie o swojej zazdrości
  • przywracanie kompensacyjne (poświęcanie partnerowi więcej czasu, okazywanie miłości)

Osoby, które komunikują swoją zazdrość, w konstruktywny sposób odczuwają większą satysfakcję ze związku. Konstruktywna odpowiedź na zazdrość wiąże się także z mniejszą przemocą w związku, słabszymi konfliktami i mniejszym prawdopodobieństwem zakończenia związku (Guerrero i współpracownicy, 1995).

Do konstruktywnego radzenia sobie z zazdrością namawia też Lew Starowicz: „Pamiętajmy, że druga osoba nie jest własnością, a miłość – chociaż na pewno każdy myśli o niej, że jest jedyna i wyjątkowa – nie ocali związku, jeżeli zabraknie w nim przestrzeni dla każdego z partnerów. Wspierajmy partnera, unikajmy karania go. Strach o to, że on / ona odejdzie, należy przemodelować na codzienne staranie się, żeby jemu . jej było z nami dobrze”.

Może zainteresują Cię też inne tematy: Zdrada w związku – przyczyny i skutki – Widoki Psychoterapia, Jak poradzić sobie z rozstaniem? – Widoki Psychoterapia

Widoki – Twoja Psychoterapia

Obserwuj nas i bądź na bieżąco

Zobacz także

Zazdrość w związku może budować i niszczyć. Jest sygnałem zaangażowania, bo, jak wiadomo, „nie ma miłości bez zazdrości”. Czasami jest informacją (z wykrzyknikiem) o niepewności, lęku przed odrzuceniem, poczuciu zagrożenia. W tekście zapraszamy najpierw do refleksji nad tym, co robi Wasza Zazdrość…? Przedstawiamy też kilka podstawowych informacji o naturze i rodzajach zazdrości. Pokazujemy, w jakim […]

Jak zwiększyć poczucie własnej wartości? Po co? Wydaje się, że tylko, jeśli siebie szanujemy, cenimy, możemy czuć się dobrze i budować bliskie relacje z ludźmi. Jeżeli istnieją jakieś przepisy na szczęśliwsze życie, prawdopodobnie jednym z nich jest zbudowanie poczucia własnej wartości. Mamy parę pomysłów, jak się do tego zabrać. To, na ile siebie znamy i […]

Wahania nastroju, czyli nagłe zmiany samopoczucia, zdarzają się w życiu każdego człowieka. Czasem jesteśmy pełni energii i entuzjazmu, innym razem natomiast czujemy się przygnębieni lub pozbawieni motywacji. Te wahania mogą być naturalną częścią ludzkiego doświadczenia, ale mogą także sygnalizować istniejące problemy zdrowia psychicznego. Częstotliwość występowania wahań nastroju jest indywidualną kwestią, u każdego może być inna. […]