Dlaczego warto wiedzieć, jaki nurt psychoterapii wybrać?
Zastanawiasz się, jaki nurt psychoterapii wybrać? W naszym artykule podpowiadamy, na co zwrócić uwagę podczas wyboru odpowiedniego nurtu psychoterapii.
Nurt psychoterapeutyczny wyznacza psychoterapeucie sposób pracy, myślenia o człowieku oraz o zaburzeniach psychicznych. Nurt terapeutyczny to podstawa metodologii pracy specjalisty. Dobrze jest więc wiedzieć, czego możemy się spodziewać w gabinecie terapeuty pracującego w określonym nurcie psychoterapii, aby móc świadomie zadecydować, czy tego właśnie potrzebujemy.
Znaczenie wyboru podejścia terapeutycznego
Wybór odpowiedniego nurtu psychoterapii jest kluczowy dla efektywnego procesu leczenia. Niektórym osobom bardziej będzie odpowiadać prowadzenie systematycznej obserwacji siebie – swoich uczuć i myśli w oparciu o zlecane przez psychoterapeutę dzienniczki, co jest charakterystyczne dla nurtu poznawczo-behawioralnego. Inni z kolei będą lepiej się czuć w pracy intensywnie skoncentrowanej na emocjach i wewnętrznym doświadczeniu, co oferują nurty humanistyczne.
Różne nurty psychoterapii odpowiadają na odmienne potrzeby i problemy. Sprawdźmy, jaki nurt psychoterapii wybrać w zależności od indywidualnych potrzeb i preferencji.
Nurt psychoanalityczny i jego główne założenia
Podejście to wywodzi się z teorii Zygmunta Freuda. Według założeń terapii psychoanalitycznej, człowiek jest istotą ukształtowaną poprzez doświadczenia i relacje w dzieciństwie.
Nurt psychoterapii ten zakłada także, że ludzie, aby siebie ochronić, stosują mechanizmy obronne, dzięki którym trudne przeżycia i wspomnienia spychane są do nieświadomości. Objawy chorobowe i doświadczane cierpienie wynikają z zaburzeń psychicznych oraz nieświadomych konfliktów.
Przebieg sesji w psychoanalizie
W nurcie psychoterapii psychoanalitycznym ważnym aspektem jest analiza, jak dawne doświadczenia są obecne w relacjach z innymi i z terapeutą. Sesje terapeutyczne odbywają się dwa lub więcej razy w tygodniu i mogą trwać od kilku do nawet kilkunastu lat. Każde spotkanie opiera się na rozmowie, podczas której pacjent swobodnie opowiada o wszystkich kwestiach, o których czuje, że w danej chwili chciałby opowiedzieć, w tym także np. o snach.
Z kolei terapeuta podejmuje próbę interpretacji tych wypowiedzi, a także stara się wydobyć z nich to, czego osoba poddająca się tej terapii nie potrafi bądź też nie chce z siebie wydobyć. Nadrzędnym celem w nurcie psychoterapiipsychoanalitycznym jest uświadomienie przez pacjenta tego, co do tej pory pozostawało poza świadomością.
Skutkuje to swego rodzaju konfrontacją pacjenta ze wszystkimi tymi (najczęściej trudnymi) sprawami, które zostały przez niego wyparte.
Takie doświadczenie przynosi ulgę, uwolnienie od wewnętrznych blokad, które były źródłem kłopotów psychicznych, w tym również w leczeniu depresji. Jeżeli jesteś zainteresowany pogłębioną, intensywną pracą oraz nieświadomymi mechanizmami, które mają wpływ na twoje życie, warto rozważyć ten nurt psychoterapii.
Jaki nurt psychoterapii wybrać? Nurt psychodynamiczny
Nurt psychodynamiczny również jest oparty na teorii Zygmunta Freuda, jednak wprowadza pewne modyfikacje. Psychoterapia psychodynamiczna koncentruje się na przywoływaniu wspomnień z dzieciństwa i wczesnej młodzieńczości.
Częstym przedmiotem analizy w gabinecie staje się relacja pomiędzy pacjentem i psychoterapeutą, ponieważ może ona odzwierciedlać relacje, jakie pacjent tworzy poza gabinetem psychoterapeutycznym.
W nurcie psychodynamicznym psychoterapeuta może zachęcać do swobodnego monologu, z którego wyciąga powtarzające się schematy i prawidłowości.
W podejściu tym, bardziej niż w psychoanalitycznym, stawia się na dyskusję, a nie na odzwierciedlanie przeżywanych stanów. Terapeuta, chcąc wzmocnić pojawienie się zachowań pacjenta, które odbiegają od standardowych i nieużytecznych mechanizmów działania, może wchodzać w rolę życzliwego obiektu poprzez np. chwalenie, zauważanie nowych zachowań.
Terapia psychodynamiczna jest szczególnie efektywna w leczeniu depresji oraz lęków o podłożu relacyjnym. Podczas terapii psychodynamicznej spotkania są rzadsze niż w nurcie psychoanalitycznym (1-2 razy w tygodniu), a czas trwania terapii jest krótszy (od kilkunastu miesięcy do kilku lat).
Nurt psychodynamiczny jest dobrym wyborem dla osób, które chcą lepiej zrozumieć swoje reakcje emocjonalne i wzorce relacyjne.
Nurt poznawczo-behawioralny
Celem terapii poznawczo-behawioralnej jest modyfikacja myślenia i zachowania. Dysfunkcjonalne zachowania i emocje wyjaśnia się m.in. teorią uczenia się i rolą procesów poznawczych. Cechy charakterystyczne tego nurtu psychoterapii to: nastawienie na rozwiązanie problemu, skupienie się na teraźniejszości i ograniczenie w czasie.
Teoretyczne podstawy podejścia poznawczo-behawioralnego
Klasyczne ujęcie nurtu poznawczo-behawioralnego zakłada, że reakcję emocjonalną wywołuje nie sytuacja, a nasz sposób myślenia o niej. Tak więc zmieniając sposób myślenia, możemy poprawić swoje samopoczucie. Podczas sesji pacjent może pracować nad schematami i przekonaniami, które powstały w dzieciństwie i w teraźniejszości kierują jego zachowaniem.
Struktura i metodologia w psychoterapii poznawczo-behawioralnej
Terapia poznawczo koncentruje się na weryfikowaniu przekonań i pracuje nad ich zmianą, aby bardziej służyły pacjentowi w codziennym życiu.
Psychoterapia poznawczo behawioralna posiada bardzo jasną strukturę, ściśle zdefiniowane cele i określone sposoby na weryfikację założeń terapeutycznych. Psychoterapeuta może planować tematy sesji i zadania domowe, które proponuje wykonywać. Często są to np. dzienniczki uczuć lub myśli.
Dzięki terapii poznawczo osoba może lepiej poznać siebie, zdefiniować powtarzające się schematy i przekonania, a także może się dowiedzieć, w jakiej najczęściej sytuacji one występują, co pozwala na lepsze zarządzanie nimi.
Terapia poznawczo-behawioralna jest szczególnie skuteczna w pracy z fobiami, zaburzeniami odżywiania oraz zaburzeniami lękowymi.
Psychoterapeuta pracujący w nurcie poznawczo-behawioralnym może posługiwać się np. dialogiem sokratejskim (pogłębiona ocena myśli i przekonań). Ponadto stosuje psychoedukację, biblioterapię oraz inne formy poszerzania perspektywy i wiedzy o sobie. Korzysta również z tzw. protokołów, czyli sposobów postępowania w przypadku poszczególnych trudności. Jeżeli odpowiada ci opisany sposób pracy, już wiesz, jaki nurt psychoterapii wybrać.
Nurty humanistyczne
W ramach nurtu humanistycznego wymienia się m.in. terapię Gestalt, logoterapię Frankla, terapię skoncentrowaną na emocjach (EFT). Według założeń humanistycznych zaburzenia psychiczne powstają na drodze konfliktu między „ja” idealnym a „ja” realnym.
Nurt psychoterapii humanistyczny koncentruje się silniej niż inne nurty na relacji terapeutycznej „tu i teraz”, a także na procesie doświadczania i emocjach.
Psychoterapeuta oddaje w ręce klienta pełną decyzyjność i odpowiedzialność. Od klienta zależy, czym zajmuje się na sesji, a terapeuta stara się za nim podążać.
W postawie psychoterapeuty, który pracuje w tym nurcie psychoterapii, ważne jest poszanowanie autonomii klienta, okazywanie zrozumienia, empatia. Dzięki temu klient może stopniowo zwiększać akceptację siebie, wzrastać, nie bojąc się ujawnienia prawdy o sobie.
W podejściu tym kładzie się nacisk na sygnały płynące z ciała i uczy zależności między psychiką i fizycznością. Psychoterapeuta przeważnie wchodzi w rolę towarzysza podróży. Jest aktywny podczas sesji terapeutycznych, niczego nie udaje ani nie ukrywa (uczuć, reakcji, opinii). Nie interpretuje nadmiernie, nie ocenia wypowiedzi klienta.
Może natomiast korzystać z dramy, techniki pustego krzesła, w których następuje odgrywanie ról. Techniki te sprzyjają przepracowywaniu nieprzeżytych lub niedokończonych spraw z przeszłości, aby nie musiały one być obecne w teraźniejszości i blokować rozwoju. Jest to terapia raczej długoterminowa (czas pracy: powyżej 1 roku).
Masz trudności i potrzebujesz wsparcia?
Jaki nurt psychoterapii wybrać? Nurt systemowy
Nurt systemowy miał początki w poł. lat 20. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Psychoterapeuci zwrócili uwagę na wpływ środowiska rodzinnego na kształtowanie się psychopatologii u dzieci.
Terapia systemowa jest często utożsamiana z terapią rodzinną. Być może jest to związane z myśleniem o rodzinie jako systemie oraz z początkami myślenia systemowego, które wykorzystywane było głównie w pracy z rodzinami.
Podejście systemowe w terapii indywidualnej i par
Podejście systemowe jest jednak stosowane także w psychoterapii indywidualnej oraz terapii par. W nurcie systemowym zakłada się, że objaw zawsze pełni określony cel w systemie (np. rodzinnym, ale nie tylko). Podczas rozwodu rodziców dziecko może chorować, aby łączyć i spajać rodzinę.
Proces i cele psychoterapii systemowej
Podczas sesji terapii systemowej psychoterapeuta koncentruje się na komunikacji w rodzinie. Zakłada też, że nie istnieje osoba, która jest winna istniejącym problemom. Problem jest wynikiem oddziaływania na siebie poszczególnych elementów systemu.
Psychoterapia systemowa bierze pod uwagę złożone relacje między członkami rodziny, uwzględniając jednocześnie indywidualne potrzeby pacjenta. Podczas terapii w nurcie systemowym każdy z członków rodziny traktowany jest na równi, każdy ma takie samo prawo do wyrażania swojej opinii, uczuć, potrzeb, dzięki czemu rodzina, partnerzy mają możliwość siebie usłyszeć, poznać, wyjawić skrywane emocje.
Transmisja międzypokoleniowa w terapii systemowej
Ponadto – każdy z członków rodziny poznaje schematy i przekonania, jakie panowały w jego rodzinie pochodzenia (transmisja wielopokoleniowa).
Podczas terapii klient może konfrontować się z pytaniami: czy powielam schemat moich rodziców lub schemat rodzinny?, czego chcę dla swojego związku i swojej rodziny? Nurt systemowy pomaga zrozumieć, jak funkcjonujemy w kontekście relacji z innymi.
Nurt integracyjny w psychoterapii
Nurt integracyjny łączy różne podejścia w ten sposób, aby jak najlepiej pomagać klientowi. W latach 30. XX wieku wielu psychoterapeutów z wiodących szkół psychoterapii uznało na podstawie badań efektywności różnych nurtów psychoterapii, że nie występuje potwierdzona empirycznie wyższość jednej psychoterapii nad drugą.
Historia i rozwój podejścia integracyjnego
Stopniowo zaczęło upowszechniać się przekonanie, że należy patrzeć na człowieka nie tylko przez pryzmat jednej szkoły psychoterapii. To specyfika problemów danego człowieka powinna odgrywać kluczową rolę w doborze metod psychoterapeutycznych. Nurt integracyjny pozwala na elastyczne dopasowanie technik terapeutycznych do indywidualnych potrzeb klienta.
Elastyczność i dostosowanie w nurcie integracyjnym
Terapeuta pracujący w nurcie terapeutycznym integracyjnym może korzystać z różnych metod i technik, wybierając te, które najlepiej odpowiadają potrzebom i możliwościom klienta. Dzięki temu możliwe jest stworzenie planu terapeutycznego, który będzie odpowiednio dopasowany do konkretnej osoby, jej historii, potrzeb i trudności. Jest to szczególnie wartościowe w przypadku złożonych problemów, które trudno ująć w ramy jednego podejścia.
Masz trudności i potrzebujesz wsparcia?
O skuteczności psychoterapii decyduje przede wszystkim jakość relacji terapeutycznej, a nie nurt psychoterapii, w którym jest ona prowadzona. Zatem kluczowe jest, jak się czujemy w kontakcie z psychoterapeutą. Jeżeli czujemy się bezpiecznie, stopniowo zwiększa się zaufanie do terapeuty i poziom otwartości, warto zostać w takiej relacji. Jeżeli nie, dobrze jest pozwolić sobie na dalsze poszukiwania.
Znaczenie relacji terapeutycznej w procesie leczenia
Wybrać nurt psychoterapii należy w oparciu o własne preferencje, ale również biorąc pod uwagę rodzaj problemu, z którym się zmagamy. Wybierając terapeutę, należy też zwrócić uwagę na jego odpowiednie wykształcenie i doświadczenie zawodowe.
Oprócz studiów magisterskich (np. w zakresie psychologii, pedagogiki, socjologii i in.), psychoterapeuta powinien być w trakcie lub po 4 lub 5-letniej szkole psychoterapii oraz poddawać się regularnej superwizji (spotkanie psychoterapeuty z innym psychoterapeutą, bardziej doświadczonym, który dodatkowo ukończył szkolenie superwizorskie).
Jak dokonać właściwego wyboru?
Nurt psychoterapii powinien być dopasowany do Twoich potrzeb i oczekiwań. Jeżeli masz wątpliwości, jaki nurt psychoterapii wybrać, zadzwoń lub napisz do nas. Oferujemy konsultacje, które pomogą Ci podjąć świadomą decyzję dotyczącą wyboru odpowiedniego nurtu psychoterapii.
Charakterystyka różnych podejść terapeutycznych
Na etapie konsultacji wstępnych można omówić swoje oczekiwania względem terapii, a także dowiedzieć się więcej o poszczególnych nurtach i podejściach.
Terapia poznawczo-behawioralna będzie odpowiednia dla osób nastawionych na szybkie efekty i pracę ukierunkowaną na konkretny problem. Z kolei psychoterapia psychodynamiczna sprawdzi się w przypadku osób zainteresowanych głębszą analizą swoich zachowań i przeżyć. Nurt psychoterapeutyczny systemowy natomiast może być szczególnie pomocny dla osób, które chcą zrozumieć wpływ relacji rodzinnych na swoje funkcjonowanie.
dwiedź nas również na Facebooku: Widoki – Twoja Psychoterapia | Warsaw | Facebook oraz Instagramie: (@widoki_twoja_psychoterapia) • Zdjęcia i filmy na Instagramie
