Osoby wysoko wrażliwe wyróżniają się głównie sposobem przetwarzania subtelnych bodźców. Wykazują się w większym stopniu kreatywnością, przenikliwością, pasją i opiekuńczością.
Wrażliwość wiąże się też z większą ostrożnością, wycofaniem i potrzebą spędzania dodatkowego czasu w pojedynkę. Ponieważ ludzie tego nie rozumieją, postrzegają WWO jako nieśmiałych, zalęknionych, słabych lub nietowarzyskich. Bojąc się tych etykiet, osoby wysoko wrażliwe chcą być tacy jak inni, co skutkuje przeciążeniem. Kim dokładniej jest bycie WWO? Jak zadbać o siebie będąc WWO? O tym właśnie piszemy w naszym artykule.
Osoby WWO – podstawowe informacje
Pojęcie wysoko wrażliwej osoby zostało wprowadzone przez Elaine N. Aron, autorkę książki pt. “Wysoko wrażliwi, jak funkcjonować w świecie, który nas przytłacza”, która po raz pierwszy ukazała się w 1998 roku. Aron często podkreśla, że badania nad wysoką wrażliwością ułatwił jej fakt, że sama jest WWO. Pisze więc: “szczęśliwie złożyło się tak, że będąc jednocześnie zaintrygowanym naukowcem i człowiekiem wysoko wrażliwym, mogłam poznać to doświadczenie od wewnątrz”.
Naukowa nazwa dla WWO to wrażliwość przetwarzania zmysłowego. Badania pokazują, że osoby wysoko wrażliwe wykazują większą aktywność w określonych obszarach mózgu odpowiedzialnych za przetwarzanie informacji i analizę szczegółów. Nie jest ona tożsama ani z introwersją, ani z neurotycznością. Jest to odrębna cecha, ale silnie skorelowana z neurotycznością.
Osoby wysoko wrażliwe są bardziej podatne na oddziaływanie środowiska, zarówno pozytywne i negatywne, dlatego przeważnie funkcjonują lepiej niż osoby niewrażliwe mające za sobą tzw. dobre dzieciństwo. Uznaje się, że odsetek WWO w populacji to około 15 – 20 procent.
Osoby wysoko wrażliwe – główne cechy
Akronim DOES ujmuje kluczowe aspekty zachowania osób wysoko wrażliwych:
D – oznacza głębię przetwarzania. Osoby wysoko wrażliwe przed przystąpieniem do działania obserwują i zastanawiają się, szukają relacji pomiędzy wszystkim, co postrzegają, a przeszłymi doświadczeniami.
Jeśli podejmują decyzję świadomie, zajmuje im to więcej czasu, bo rozważają wszystkie opcje. Głębiej niż inni przetwarzają wszystko, niezależnie od tego, czy zdają sobie z tego sprawę, czy nie.
O – WWO często doświadczają przesytu bodźcami, ponieważ ich układ nerwowy działa jak 'antenka’, co sprawia, że są bardziej podatne na przestymulowanie i szybciej zaczynają odczuwać zmęczenie w hałaśliwych i zatłoczonych miejscach.
E – osoby wysoko wrażliwe reagują silnie emocjonalnie, są bardzo empatyczne. Mocniejsze reakcje WWO dotyczą zwłaszcza pozytywnych emocji takich jak ciekawość, oczekiwanie sukcesu, przyjemne pragnienie czegoś, radość.
S – WWO są wyczulone na subtelności w otaczającym świecie.
Osoby wysoko wrażliwe – korzyści i koszty
Wysoka wrażliwość to cecha neutralna – w jednych okolicznościach jest użyteczna, a w innych nie. Łatwość ulegania jest jednym z kluczowych wymiarów wysokiej wrażliwości, co oznacza, że osoby wysoko wrażliwe intensywnie przetwarzają informacje, co prowadzi do przestymulowania.
Pozytywne strony WWO
Bycie osobą wysoko wrażliwą ma wiele korzyści. Jeśli jesteś osobą wysoko wrażliwą, ważne jest, aby dbać o swoje granice emocjonalne i unikać sytuacji, które mogą prowadzić do przeciążenia bodźcami. Niektóre z korzyści to:
większa zdolność dostrzegania i unikania błędów
sumienność
zdolność do wykonywania zadań wymagających czujności, precyzji
większa zdolność do autorefleksji
Osoby wysoko wrażliwe w większym stopniu zwracają uwagę na detale, a wiedzę tę wykorzystują do formułowania trafniejszych przewidywań w przyszłości. Aron wskazuje także, że WWO są bardziej kreatywne, opiekuńcze, mają lepszą intuicję.
W związku z tym “ludzie wysoko wrażliwi często są wizjonerami, obdarzonymi niezwykłą intuicją artystami czy wynalazcami, a także są dokładniejsi, ostrożniejsi i dysponują większą mądrością”. WWO mogą mieć trudności z korzystaniem z tych zasobów, jeżeli pracują na czas lub są oceniane.
Cienie bycia WWO
Wrażliwość bywa jednak niekiedy kosztowna. Największym kosztem bycia WWO jest częste przeciążenie układu nerwowego, zwłaszcza w dużej grupie osób. Każdy z nas ma granice przyjmowania informacji czy bodźców, po przekroczeniu których doznajemy przeciążenia, przytłoczenia.
Osoby wysoko wrażliwe docierają do tego punktu wcześniej, niż inni. W sytuacji przeciążenia człowiek czuje się pozbawiony kontroli, zewsząd odbiera informacje o problemach, nie jest w stanie optymalnie działać. Dlatego ludziom kontaktującym się z WWO wydaje się niekiedy, że mają one jakiś defekt.
Warto pamiętać jednak, że ta negatywna ocena jest w głównej mierze uwarunkowana kulturowo. Kultura Zachodu postrzega wysoką wrażliwość jako coś, z czym się trudno żyje, coś, co należy uleczyć. “Filmy, reklamy, układ przestrzeni publicznej, wszystko to mówi nam, że mamy być twardzi jak Terminator, stoiccy Jak Clint Eastwood i towarzyscy jak Goldie Hawn” – zauważa Aron. Najlepszym sposobem zajęcia się aspektami własnego cienia jest poznanie ich i nawiązanie z nimi przymierza.Elaine N. Aron
Jak zadbać o siebie i wysoko wrażliwe dziecko, będąc WWO?
Aron w swojej książce stwierdza także: “Jesteś inny. W związku z tym powinieneś też pewnie żyć w inny sposób niż pozostali, tak by zachowywać zdrową harmonię ze swoim nietypowym, bardzo czułym organizmem”.
Niektóre sposoby, jakie warto wykorzystywać, aby czuć się dobrze i dobrze funkcjonować, będąc osobą wysoko wrażliwą, są następujące:
1. Warto uwzględniać potrzeby swojego wrażliwego organizmu. Aron doradza: “traktuj swoje ciało tak, jak traktowałbyś niemowlę”. Co to oznacza? Że osoby wysoko wrażliwe powinny zrównoważyć udzielanie się w świecie zewnętrznym i unikanie go. Warto uczestniczyć w życiu świata na własnych warunkach.
Poza tym, im częściej podejmuje się jakąś aktywność, tym łatwiejsze i mniej pobudzające staje się do dla organizmu. Trzeba jednak znaleźć przestrzeń na regenerację i odpoczynek. “Kreatywni ludzie potrzebują samotności. Ale nie mogą przebywać w niej ciągle. Kiedy się odcinasz, tracisz poczucie rzeczywistości i zdolność przystosowywania się”.
2. Dobrze jest unikać nazywania siebie nieśmiałą osobą. Etykieta “nieśmiały” nie odnosi się do prawdziwej natury WWO – wrażliwości na subtelne bodźce i trudności wynikających z nadpobudzenia.
Osoby wysoko wrażliwe często po prostu mogą nie mieć ochoty na dodatkowe pobudzenie. Dlatego wycofują się z sytuacji społecznych, a nie dlatego, że odczuwają lęk. Poza tym nazywanie siebie nieśmiałym jest samospełniającą się przepowiednią.
3. Warto pamiętać o swoich umiejętnościach interpersonalnych: rozmowy na poważnie, umiejętne słuchanie, dopuszczanie momentów milczenia, w których dojrzewają głębsze myśli.
4. Ważna jest praca nad swoim nadpobudzeniem w sytuacjach społecznych np. poprzez pamiętanie, że nadpobudzenie to niekoniecznie lęk, znalezienie innej wrażliwej osoby i porozmawianie z nią w cztery oczy, skorzystanie z umiejętności redukcji nadpobudzenia (przerwa na wytchnienie, krótki spacer, głębokie oddychanie, rozważenie, jakie opcje rozwiązania trudnej sytuacji są dostępne i in.), wyjaśnienie innym, na czym polega wysoka wrażliwość.
5. Rozważenie skorzystania z psychoterapii, jeżeli w przeszłości, np. w okresie dzieciństwa, osoby wysoko wrażliwe spotkały bardzo trudne doświadczenia. Na WWO wszystko silniej oddziałuje.
Niezależnie od tego, jakie są czasy, cierpienie dotyka każdego człowieka. To, jak z nim żyjemy i pomagamy z nim żyć innym, stanowi jedno z wielkich pól do twórczej i etycznej działalności WWO. My, wysoko wrażliwi, wyrządzamy sobie i innym wielką szkodę, postrzegając się jako słabych w porównaniu z wojownikami.
Nasza siła ma inny charakter, ale często bywa nawet większa. Nieraz tylko ona jest w stanie doprowadzić do tego, że człowiek zaczyna znosić cierpienie i zło.
Elaine N. Aron
Masz trudności i potrzebujesz wsparcia?
Wysoko wrażliwe dzieci
Wysoko wrażliwe dzieci to dzieci, które posiadają wyjątkową cechę osobowości, polegającą na większej wrażliwości na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne.
Ta cecha może wpływać na ich zachowanie, emocje i sposób funkcjonowania w codziennym życiu. Wysoko wrażliwe dziecko może reagować intensywniej na różne sytuacje, co może być zarówno wyzwaniem, jak i darem.
Wysoko wrażliwe osoby w środowisku zawodowym – wyzwania i mocne strony
Wysoko wrażliwe osoby stoją przed wieloma wyzwaniami w swoim życiu zawodowym, ale posiadają również unikalne atuty, które czynią je wyjątkowymi pracownikami. Współczesne środowisko pracy, często nastawione na szybkość, multitasking i nieustanną stymulację, może być szczególnie wymagające dla WWO.
Otwarte przestrzenie biurowe pełne dźwięków, rozmów, światła i ruchu mogą prowadzić do szybkiego przeciążenia układu nerwowego u wysoko wrażliwych osób. Badania pokazują, że osoby z wysoką wrażliwością przetwarzania sensorycznego potrzebują średnio o 25% więcej czasu na regenerację po intensywnej stymulacji niż osoby o przeciętnej wrażliwości. To może stwarzać wrażenie, że WWO wolniej pracują lub szybciej się męczą, podczas gdy w rzeczywistości ich system nerwowy po prostu funkcjonuje inaczej.
Jednocześnie wysoko wrażliwe osoby wnoszą do środowiska zawodowego cenne umiejętności. Ich zdolność do dostrzegania niuansów, subtelnych zależności i szczegółów, których inni nie zauważają, czyni je doskonałymi analitykami, strategami i osobami rozwiązującymi problemy. WWO często wykazują się wyjątkową intuicją w odniesieniu do dynamiki zespołu i potrzeb klientów, co sprawia, że mogą być znakomitymi liderami – choć zwykle preferują styl przywództwa oparty na współpracy i empatii, a nie na autorytecie i dominacji.
Według dr Elaine Aron, wysoko wrażliwe osoby najlepiej sprawdzają się w zawodach, które pozwalają im wykorzystać ich naturalne predyspozycje do głębokiego przetwarzania informacji, przy jednoczesnej kontroli poziomu stymulacji. Mogą to być role związane z doradztwem, terapią, badaniami naukowymi, projektowaniem, pisaniem, twórczością artystyczną czy zarządzaniem projektami. Kluczowe jest jednak znalezienie środowiska, które respektuje potrzebę okresowego wycofania się i pracy w spokojniejszych warunkach.
Jak zadbać o siebie w pracy będąc osobą wysoko wrażliwą? Warto negocjować elastyczne warunki pracy, które pozwolą na okresy skupienia bez zakłóceń. Regularne przerwy, nawet krótkie, mogą zapobiec przeciążeniu sensorycznemu. Stworzenie osobistej „strefy ciszy” – czy to w formie fizycznej przestrzeni, czy choćby przez używanie słuchawek z redukcją szumów – może znacząco poprawić komfort pracy. Komunikowanie swoich potrzeb w sposób asertywny, ale nieobronny, pomoże współpracownikom zrozumieć, że prośby o mniej stymulujące środowisko nie wynikają z kaprysu, lecz z neurologicznych uwarunkowań.
Pracodawcy coraz częściej dostrzegają wartość różnorodności neurobiologicznej w zespołach. Wysoko wrażliwe osoby, ze swoją zdolnością do empatii, wnikliwej analizy i kreatywnego myślenia, mogą wnieść unikalną perspektywę, której brakuje w homogenicznych grupach. Badania wskazują, że zespoły zróżnicowane pod względem stylów poznawczych i emocjonalnych podejmują lepsze decyzje i wykazują się większą innowacyjnością niż jednolite grupy.
Rozpoznanie i docenienie swojej wysokiej wrażliwości w kontekście zawodowym może prowadzić do bardziej satysfakcjonującej kariery. Zamiast postrzegać swoją wrażliwość jako przeszkodę, warto traktować ją jako cenny zasób, który – przy odpowiednim zarządzaniu – może stanowić przewagę konkurencyjną i źródło zawodowej satysfakcji.
Objawy WWO u dzieci
Objawy WWO u dzieci mogą być różne, ale często obejmują:
Wielką wrażliwość na bodźce zewnętrzne: Hałas, jasne światło czy nawet delikatny dotyk mogą być dla nich przytłaczające.
Trudności w radzeniu sobie z nowymi sytuacjami i zmianami: Wysoko wrażliwe dzieci mogą potrzebować więcej czasu, aby przystosować się do nowych okoliczności.
Wielką emocjonalność i skłonność do płaczu: Mogą reagować silnymi emocjami na sytuacje, które dla innych dzieci są neutralne.
Trudności w koncentracji i uwadze: Nadmiar bodźców może sprawiać, że mają trudności z utrzymaniem uwagi.
Wielką wrażliwość na krytykę i negatywne opinie: Nawet drobna uwaga może być dla nich bardzo bolesna.
Jak wspierać dziecko z wysoką wrażliwością
Aby wspierać dziecko z wysoką wrażliwością, należy:
Stworzyć bezpieczną i stabilną atmosferę w domu: Dzieci wysoko wrażliwe potrzebują poczucia bezpieczeństwa i stabilności.
Okazywać wyrozumiałość i cierpliwość: Ważne jest, aby zrozumieć ich potrzeby i reagować na nie z empatią.
Pomagać dziecku w radzeniu sobie z emocjami i stresem: Nauczanie technik relaksacyjnych i sposobów radzenia sobie ze stresem może być bardzo pomocne.
Zachęcać dziecko do wyrażania swoich uczuć i myśli: Wspieranie otwartej komunikacji pomaga dzieciom lepiej zrozumieć i zarządzać swoimi emocjami.
Pomagać dziecku w nauce nowych umiejętności i radzeniu sobie z wyzwaniami: Stopniowe wprowadzanie nowych doświadczeń może pomóc dziecku w budowaniu pewności siebie.
Osoby WWO w relacjach
Osoby WWO w relacjach mogą mieć trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji z innymi ludźmi. Ich wysoka wrażliwość może powodować, że są bardziej emocjonalnie zaangażowane w relacje i mają trudności w radzeniu sobie z konfliktami.
Wysoka wrażliwość sprawia, że osoby WWO często głębiej przeżywają zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty relacji.
Dlaczego osoba WWO może czuć się inaczej w związkach?
Osoba WWO może czuć się inaczej w związkach z powodu swojej wysokiej wrażliwości. Mogą być bardziej emocjonalnie zaangażowane w relację i mieć trudności w radzeniu sobie z konfliktami.
Mogą również mieć trudności w okazywaniu swoich uczuć i potrzeb w relacji. Wysokiej wrażliwości towarzyszy często głęboka empatia, co sprawia, że osoby WWO mogą intensywnie odczuwać emocje partnera.
To może prowadzić do poczucia przytłoczenia, zwłaszcza w sytuacjach konfliktowych. Ważne jest, aby osoby WWO nauczyły się komunikować swoje potrzeby i granice, aby relacje były zdrowe i satysfakcjonujące dla obu stron.
Posłanie do nadwrażliwych
Kazimierz Dąbrowski, polski lekarz, psychiatra, psycholog kliniczny, filozof oraz pedagog, w swojej praktyce klinicznej zwracał uwagę na wysoką wrażliwość u swoich pacjentów. Poświęcił im nawet jeden wiersz pt. “Posłanie do nadwrażliwych”.
“Bądźcie pozdrowieni, Nadwrażliwi! Za waszą czułość w nieczułości świata, i za niepewność – wśród jego pewności, za to, że odczuwacie innych tak jak siebie samych zarażając się każdym bólem za lęk przed światem, jego ślepą pewnością, która nie ma dna za potrzebę oczyszczenia rąk z niewidzialnego nawet brudu ziemi – bądźcie pozdrowieni! Bądźcie pozdrowieni, Nadwrażliwi! Za wasz lęk przed absurdem istnienia i delikatność niemówienia innym tego co w nich widzicie za niezaradność w rzeczach zwykłych i umiejętność obcowania z niezwykłością za realizm transcendentalny i brak realizmu życiowego, za nieprzystosowanie do tego co jest a przystosowanie do tego co być powinno za to co nieskończone – nieznane – niewypowiedziane ukryte w was. Bądźcie pozdrowieni, Nadwrażliwi! Za waszą twórczość i ekstazę, za wasze zachłanne przyjaźnie, miłość i lęk że miłość mogłaby umrzeć jeszcze przed wami. Bądźcie pozdrowieni! Za wasze uzdolnienia – nigdy nie wykorzystane – (niedocenianie waszej wielkości nie pozwoli poznać wielkości tych, co przyjdą po was) za to, że chcą was zmieniać zamiast naśladować że jesteście leczeni zamiast leczyć świat za waszą boską moc niszczoną przez zwierzęcą siłę za niezwykłość i samotność waszych dróg bądźcie pozdrowieni, Nadwrażliwi!”.
Artykuły, które mogą Cię także zainteresować: Jak zwiększyć poczucie własnej wartości? – Widoki Psychoterapia, Jak poradzić sobie z depresją? Leczenie depresji Warszawa – Widoki (widokipsychoterapia.pl), Czuła Przewodniczka – dlaczego porwała Polki? – Widoki Psychoterapia, Czuła Przewodniczka – dlaczego porwała Polki? – Widoki Psychoterapia.
Śledź nas w mediach społecznościowych
Chcesz dowiedzieć się więcej o zdrowych relacjach, manipulacji emocjonalnej i drodze do uzdrowienia po doświadczeniach z toxic bombingiem? Zapraszamy do śledzenia naszych mediów społecznościowych, gdzie regularnie publikujemy wartościowe treści edukacyjne, inspirujące cytaty i praktyczne wskazówki.
Instagram: @WidokiTwojaPsychoterapia
TikTok: @WidokiPsychoterapia
Facebook: Widoki Twoja Psychoterapia
Odwiedź nasze profile już dziś i dołącz do społeczności osób, które świadomie dbają o swoje zdrowie psychiczne i jakość relacji. Pamiętaj, że wiedza to pierwszy krok do zmiany – a my jesteśmy tu, by dzielić się z Tobą sprawdzoną, profesjonalną wiedzą psychologiczną w przystępnej formie.
